Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, việc bảo vệ an ninh thông tin và bí mật quốc gia trở thành ưu tiên hàng đầu. Nghị định 63/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03/2026, thay thế các quy định cũ tại Nghị định 26/2020/NĐ-CP, mang đến một hành lang pháp lý chặt chẽ và hiện đại hơn.
1. Siết chặt trách nhiệm: Xác định sai độ mật bắt buộc phải thu hồi
Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Nghị định 63/2026/NĐ-CP là việc quy định rõ trách nhiệm xử lý khi có sai sót trong phân loại bí mật. Theo khoản 2 Điều 3 Nghị định 63/2026/NĐ-CP, nếu cơ quan xác định sai bí mật hoặc độ mật, quy trình xử lý phải được thực hiện ngay lập tức:
- Thu hồi văn bản: Áp dụng khi xác định sai đối tượng là bí mật Nhà nước.
- Đính chính độ mật: Áp dụng khi xác định sai cấp độ (Tuyệt mật, Tối mật, Mật).
Quy định này nhằm loại bỏ tình trạng "lạm dụng độ mật" hoặc sơ suất gây lộ lọt thông tin quan trọng, đồng thời tạo cơ chế tự kiểm soát trong nội bộ các cơ quan ban hành văn bản.
2. Chuẩn hóa quy trình xử lý văn bản điện tử bí mật Nhà nước
Nếu như trước đây, các quy định về văn bản điện tử còn khá sơ sài, thì nay Nghị định 63/2026/NĐ-CP đã dành riêng một chương để chi tiết hóa vấn đề này.
2.1 Quy trình thu hồi văn bản điện tử nghiêm ngặt
Theo Điều 4 Nghị định 63/2026/NĐ-CP, việc thu hồi văn bản điện tử không chỉ đơn thuần là xóa file. Cơ quan ban hành phải tạo dấu chỉ độ mật và dấu "tài liệu thu hồi" màu đỏ trực tiếp trên văn bản điện tử. Bên nhận có trách nhiệm hủy bỏ trên hệ thống và thông báo xác nhận lại cho bên gửi.
2.2 Gia hạn và điều chỉnh độ mật linh hoạt
Để cụ thể hóa Điều 20 Luật Bảo vệ bí mật nhà nước 2025, Chính phủ đã bổ sung các quy định tại Điều 9 và Điều 10 Nghị định 63/2026/NĐ-CP. Mọi thay đổi về thời hạn bảo vệ hoặc độ mật đều phải được thể hiện bằng dấu chỉ màu đỏ trên văn bản điện tử và thông báo cho các bên liên quan trong vòng 15 ngày.
3. Lộ trình hoàn thiện Hệ thống quản lý văn bản điện tử trước 2027
Chính phủ đặt ra mục tiêu đầy thách thức tại khoản 2 Điều 16 Nghị định 63/2026/NĐ-CP: Tất cả các cơ quan, tổ chức phải hoàn thành Hệ thống quản lý văn bản điện tử bí mật nhà nước trước ngày 01/03/2027.
“Hệ thống quản lý văn bản điện tử bí mật nhà nước” là hệ thống thông tin do cơ quan, tổ chức xây dựng để thực hiện việc tin học hóa công tác soạn thảo, ban hành và quản lý văn bản điện tử bí mật nhà nước; có chức năng tự động tạo, đóng các mẫu dấu trên văn bản điện tử bí mật nhà nước và tự động xác thực chữ ký số.
Đây là bước đi quyết liệt nhằm đồng bộ hóa hạ tầng kỹ thuật, đảm bảo mọi văn bản bí mật đều được lưu vết và kiểm soát chặt chẽ trên môi trường mạng.
4. Thay đổi phương thức sao, chụp tài liệu
Theo quy định mới tại khoản 1 Điều 5 Nghị định 63/2026/NĐ-CP, hình thức sao tài liệu đã được tinh gọn và hiện đại hóa. Thay vì chia thành sao y, sao lục, trích sao như trước, nay chỉ còn hai hình thức chính:
- Sao từ văn bản giấy sang văn bản giấy.
- Sao từ văn bản giấy sang văn bản điện tử.
Sự thay đổi này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng vẫn đảm bảo tính nguyên bản và bảo mật của nội dung tài liệu.
5. Chính phủ trực tiếp ban hành mẫu dấu chỉ độ mật
Một điểm mới đáng chú ý khác là thẩm quyền ban hành mẫu dấu. Thay vì Bộ Công an như trước đây, nay Chính phủ trực tiếp quy định các mẫu dấu chỉ độ mật, dấu thu hồi, dấu gia hạn... Điều này thể hiện sự thống nhất cao nhất trong quản lý nhà nước về bảo vệ bí mật quốc gia.
Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 63/2026/NĐ-CP không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ an toàn thông tin cho mọi cơ quan, tổ chức trong thời đại mới.