Trong quan hệ hôn nhân, sự chung thủy là nền tảng cốt lõi được pháp luật bảo vệ. Tuy nhiên, thực tế không ít trường hợp một bên vi phạm chế độ một vợ một chồng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hạnh phúc gia đình. Vậy dưới góc độ pháp lý tại thời điểm năm 2020, người vợ cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình khi chồng ngoại tình?
Hành vi ngoại tình vi phạm nghiêm trọng chế độ hôn nhân một vợ một chồng (ảnh minh họa)
1. Xử phạt hành chính đối với hành vi ngoại tình
Theo quy định pháp luật hiện hành, hành vi vi phạm chế độ một vợ một chồng sẽ bị xử lý nghiêm khắc. Cụ thể, tại Điều 59 Nghị định 82/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, các hành vi sau đây sẽ bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng:
"a) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ; b) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác; c) Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ..."
Như vậy, chỉ cần có hành vi chung sống như vợ chồng hoặc kết hôn trái pháp luật, người vi phạm đã có thể bị xử phạt hành chính mà chưa cần gây ra hậu quả nghiêm trọng.
2. Truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng
Trong trường hợp hành vi ngoại tình gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm, người vi phạm có thể đối diện với án tù. Điều 182 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định:
"1. Người nào đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm: a) Làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn; b) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm."
Nếu hành vi làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát hoặc đã có quyết định của Tòa án hủy việc kết hôn hoặc buộc phải chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái với chế độ một vợ, một chồng mà vẫn duy trì quan hệ đó, mức hình phạt có thể lên đến 03 năm tù giam.
Người vợ cần bình tĩnh thu thập chứng cứ pháp lý trước khi thực hiện tố cáo (ảnh minh họa)
3. Thẩm quyền tiếp nhận đơn tố cáo và quy trình thực hiện
Dựa trên các quy định về xử lý vi phạm hành chính và hình sự, người vợ có thể gửi đơn tố cáo đến các cơ quan sau:
- Ủy ban nhân dân cấp xã/phường: Nơi người chồng và nhân tình đang chung sống. Công chức tư pháp - hộ tịch có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính.
- Chủ tịch UBND cấp huyện: Có thẩm quyền ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi này.
- Cơ quan Cảnh sát điều tra: Nếu hành vi có dấu hiệu tội phạm hình sự theo quy định tại Bộ luật Hình sự.
4. Khó khăn trong việc xác định "Chung sống như vợ chồng"
Một trong những rào cản lớn nhất khi tố cáo ngoại tình là việc chứng minh hành vi "chung sống như vợ chồng". Theo khoản 7 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, chung sống như vợ chồng là việc nam, nữ tổ chức cuộc sống chung và coi nhau là vợ chồng.
Việc này thường được chứng minh qua các yếu tố như: có con chung, có tài sản chung, được hàng xóm và xã hội xung quanh thừa nhận là vợ chồng, hoặc có sự chăm sóc, giúp đỡ nhau về kinh tế và đời sống sinh hoạt hàng ngày. Nếu chỉ là những cuộc gặp gỡ lén lút, đi khách sạn nhất thời thì rất khó để cơ quan chức năng xử lý về hành vi vi phạm chế độ một vợ một chồng.
Lời khuyên pháp lý: Trước khi tiến hành tố cáo, người vợ cần thu thập các bằng chứng xác thực như hình ảnh, video, tin nhắn, xác nhận của người làm chứng hoặc các tài liệu chứng minh việc chung sống chung. Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 82/2020/NĐ-CP và Luật Hôn nhân và gia đình 2014 sẽ giúp quá trình bảo vệ quyền lợi trở nên hiệu quả hơn.