Trong bối cảnh các ứng dụng gọi xe công nghệ phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, những tranh chấp về trách nhiệm bồi thường khi xảy ra tai nạn giao thông trở thành vấn đề pháp lý được nhiều người quan tâm. Đặc biệt, khi tài xế có hành vi vi phạm luật giao thông như vượt đèn đỏ gây thương tích cho hành khách, việc xác định đối tượng chịu trách nhiệm bồi thường không phải lúc nào cũng đơn giản.
Mối quan hệ giữa tài xế và hãng xe công nghệ: Đối tác hay người lao động?
Để xác định trách nhiệm bồi thường, trước hết cần làm rõ bản chất pháp lý của mối quan hệ giữa tài xế và các hãng xe. Tại thời điểm hiện nay, hầu hết các hãng xe ôm công nghệ đều xác định tài xế là "đối tác kinh doanh" chứ không phải là người lao động theo hợp đồng lao động. Hãng xe chỉ đóng vai trò là đơn vị cung cấp nền tảng kết nối, cung cấp khách hàng và thu phí dịch vụ từ tài xế.
Chính vì xác lập mối quan hệ đối tác, nên khi xảy ra tai nạn do lỗi chủ quan của lái xe (như vượt đèn đỏ, đi sai làn đường), hành khách thường gặp khó khăn khi yêu cầu hãng xe bồi thường trực tiếp. Trừ trường hợp trong hợp đồng hợp tác hoặc các chính sách bảo hiểm của hãng có quy định khác, trách nhiệm chính vẫn thuộc về cá nhân người điều khiển phương tiện.
Quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
Theo quy định của pháp luật dân sự, khi sức khỏe bị xâm phạm do hành vi trái pháp luật của người khác, người bị thiệt hại có quyền yêu cầu bồi thường. Trong tình huống tài xế vượt đèn đỏ gây tai nạn, đây là hành vi vi phạm quy tắc giao thông đường bộ, dẫn đến thiệt hại cho hành khách.
Căn cứ vào Bộ luật Dân sự 2015, hành khách hoàn toàn có quyền yêu cầu tài xế bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Cụ thể, các khoản chi phí được xác định theo Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015 về thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm:
"Điều 590. Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm
1. Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bao gồm:
a) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;
b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; nếu thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại;
c) Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần phải có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại;
d) Thiệt hại khác do luật quy định.
2. Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp sức khỏe của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có sức khỏe bị xâm phạm không quá năm mươi lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định."
Mức bồi thường tổn thất tinh thần
Ngoài các chi phí thực tế như viện phí, thuốc men và thu nhập bị mất, người bị nạn còn được bồi thường một khoản tiền bù đắp tổn thất tinh thần. Theo quy định tại khoản 2 Điều 590, nếu các bên không thỏa thuận được, mức tối đa không quá 50 lần mức lương cơ sở.
Tại thời điểm tháng 7/2021, mức lương cơ sở đang áp dụng là 1.490.000 đồng/tháng. Như vậy, mức bồi thường tổn thất tinh thần tối đa mà hành khách có thể nhận được lên tới 74.500.000 đồng.
Lời khuyên pháp lý: Khi xảy ra tai nạn, hành khách cần giữ lại toàn bộ hóa đơn, chứng từ liên quan đến việc điều trị, xác nhận của cơ quan công an về vụ tai nạn và thông tin chuyến đi trên ứng dụng để làm căn cứ yêu cầu bồi thường sau này. Nếu tài xế hoặc hãng xe không tự nguyện bồi thường, bạn có thể khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.