Trong thực tế đời sống pháp lý, không ít trường hợp người phạm tội sau khi thực hiện hành vi lừa đảo đã nỗ lực khắc phục hậu quả bằng cách trả lại tài sản với hy vọng sẽ được đình chỉ vụ án. Đặc biệt với số tiền lên đến 750 triệu đồng, áp lực về trách nhiệm hình sự là cực kỳ lớn. Tuy nhiên, liệu việc hoàn trả tài sản và sự bao dung của bị hại có đủ để khép lại hồ sơ vụ án? Hãy cùng phân tích chi tiết dựa trên các quy định của pháp luật hiện hành tính đến thời điểm tháng 9 năm 2021.
Khung hình sự đối với hành vi lừa đảo 750 triệu đồng
Hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác là dấu hiệu đặc trưng của tội lừa đảo. Với giá trị tài sản là 750 triệu đồng, hành vi này đã vượt xa ngưỡng xử phạt hành chính và rơi vào khung hình phạt đặc biệt nghiêm trọng của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
Cụ thể, tại khoản 4 Điều 174 quy định:
"4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân: a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;[...]"
Như vậy, về mặt định lượng, hành vi chiếm đoạt 750 triệu đồng đối diện với mức án cao nhất là tù chung thân. Đây là tội danh xâm phạm quyền sở hữu mà Nhà nước bảo vệ nghiêm ngặt, không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng xấu đến trật tự an toàn xã hội.
Tại sao trả lại tiền vẫn không được đình chỉ vụ án?
Đây là thắc mắc phổ biến của rất nhiều người. Để hiểu rõ vấn đề này, cần phân biệt giữa việc "khắc phục hậu quả" và "điều kiện khởi tố vụ án".
Theo quy định tại Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, cơ quan chức năng chỉ đình chỉ vụ án khi bị hại rút đơn đối với một số tội danh cụ thể được liệt kê (thường là các tội ít nghiêm trọng hoặc liên quan đến đời tư). Đáng chú ý, tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản không nằm trong danh sách các tội danh khởi tố theo yêu cầu của bị hại.
Điều này có nghĩa là, một khi hành vi phạm tội đã cấu thành và cơ quan điều tra đã nắm được thông tin, vụ án sẽ được tiến hành theo trình tự tố tụng bất kể bị hại có muốn bãi nại hay không. Việc trả lại tiền chỉ được coi là hành vi tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại.
Giá trị của việc bồi thường và đơn bãi nại trong xét xử
Mặc dù không giúp đình chỉ vụ án, nhưng việc trả lại toàn bộ 750 triệu đồng và việc bị hại rút đơn lại có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong giai đoạn lượng hình. Đây là những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự then chốt được quy định tại Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015:
- Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả: Thể hiện sự ăn năn hối cải và nỗ lực giảm bớt thiệt hại cho xã hội.
- Bị hại có đơn xin giảm nhẹ hình phạt: Là căn cứ để Hội đồng xét xử xem xét tính nhân văn và khả năng giáo dục, cải tạo của bị cáo.
Trong bối cảnh năm 2021, các cơ quan tố tụng luôn khuyến khích việc người phạm tội khắc phục hậu quả để đảm bảo quyền lợi cho người bị hại. Nếu có nhiều tình tiết giảm nhẹ, bị cáo có thể được áp dụng mức hình phạt ở dưới khung hình phạt hoặc ở mức thấp nhất của khung hình phạt được truy tố.
Lời khuyên pháp lý
Nếu bạn hoặc người thân đang rơi vào tình huống này, việc đầu tiên và quan trọng nhất là phải thành khẩn khai báo và nỗ lực cao nhất để hoàn trả tài sản cho bị hại. Sự chủ động này không chỉ giúp xoa dịu mâu thuẫn mà còn là "lá phiếu" quan trọng nhất để nhận được sự khoan hồng của pháp luật khi đứng trước vành móng ngựa.
Nội dung tư vấn trên đây được thực hiện dựa trên các quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm tháng 9/2021. Để có phương án bảo vệ quyền lợi tốt nhất trong từng tình huống cụ thể, quý khách nên tham khảo ý kiến trực tiếp từ các luật sư có kinh nghiệm.