Trong quá trình giải quyết các vụ án dân sự, lời khai của đương sự đóng vai trò là một trong những nguồn chứng cứ quan trọng để Tòa án xác định các tình tiết khách quan của vụ việc. Tuy nhiên, trên thực tế, không hiếm trường hợp vì nhiều lý do khác nhau mà đương sự muốn thay đổi, bổ sung hoặc rút lại lời khai ban đầu của mình. Câu hỏi đặt ra là: Pháp luật hiện hành quy định như thế nào về việc này?
Quyền thay đổi lời khai - Căn cứ pháp lý quan trọng
Theo quy định tại Bộ luật tố tụng dân sự 2015, đương sự có quyền và nghĩa vụ cung cấp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án để chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp. Việc thay đổi lời khai thực chất là một hình thức bổ sung hoặc điều chỉnh chứng cứ mà đương sự đã cung cấp trước đó.
Cụ thể, tại khoản 2 Điều 210 của văn bản này (được dẫn chiếu qua các văn bản hợp nhất như Văn bản hợp nhất 20/VBHN-VPQH năm 2019), trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, Thẩm phán phải tiến hành phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải.
"Khi kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ, Thẩm phán công bố tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, hỏi đương sự về những vấn đề sau: ... c) Bổ sung tài liệu, chứng cứ;..."
Như vậy, tại điểm c khoản 2 Điều 210, pháp luật đã mở ra cơ hội để đương sự rà soát và điều chỉnh các thông tin đã cung cấp. Điều này đảm bảo tính khách quan và giúp Tòa án có cái nhìn toàn diện nhất về vụ án.
Thời điểm và phương thức thực hiện thay đổi lời khai
Việc thay đổi lời khai thường diễn ra thuận lợi nhất trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, đặc biệt là tại phiên họp công khai chứng cứ. Tuy nhiên, đương sự cũng cần lưu ý về thời hạn giao nộp chứng cứ để tránh việc lời khai mới không được chấp nhận do quá thời hạn quy định.
Các phương thức thay đổi lời khai phổ biến:
- Bằng văn bản: Đương sự tự viết bản tự khai mới, nêu rõ lý do thay đổi và nội dung thay đổi so với lời khai cũ. Đây là cách thức an toàn và rõ ràng nhất để lưu hồ sơ vụ án.
- Trực tiếp tại Tòa: Đương sự có thể trình bày trực tiếp với Thẩm phán hoặc Thư ký Tòa án. Khi đó, cán bộ Tòa án sẽ lập biên bản ghi nhận lời khai thay đổi và đương sự phải ký tên hoặc điểm chỉ xác nhận.
Hệ quả pháp lý khi thay đổi lời khai
Mặc dù pháp luật cho phép, nhưng việc thay đổi lời khai cần được thực hiện một cách thận trọng. Nếu đương sự thay đổi lời khai mâu thuẫn hoàn toàn với các chứng cứ vật chất khác hoặc thay đổi nhiều lần không có lý do chính đáng, Hội đồng xét xử có thể đánh giá về tính trung thực của đương sự trong quá trình giải quyết vụ án.
Theo quy định tại Điều 210, Thẩm phán sẽ thông báo về thời gian, địa điểm diễn ra phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ đến cho đương sự. Đây là thời điểm vàng để các bên thực hiện quyền năng pháp lý của mình một cách hợp pháp.
Tóm lại, đương sự hoàn toàn CÓ QUYỀN thay đổi lời khai trong quá trình giải quyết vụ án dân sự, miễn là việc thay đổi đó nhằm mục đích làm sáng tỏ sự thật khách quan và tuân thủ các quy định về thời hạn tố tụng.
Lưu ý: Nội dung tư vấn trên được thực hiện dựa trên quy định pháp luật tại thời điểm tháng 03/2022. Để được hỗ trợ chi tiết cho từng trường hợp cụ thể, quý khách nên tham khảo ý kiến của luật sư chuyên môn.