Trong kỷ nguyên số, việc đặt hàng qua mạng đã trở thành một phần tất yếu của cuộc sống hiện đại. Từ thực phẩm, quần áo cho đến các thiết bị điện tử đều có thể được giao tận cửa chỉ sau vài cú chạm. Tuy nhiên, đối với mặt hàng đặc thù liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người như thuốc chữa bệnh, câu chuyện lại hoàn toàn khác. Nhiều người đặt câu hỏi: Liệu các nhà thuốc có được phép bán thuốc online hay không?
Quy định về cơ sở bán lẻ thuốc theo Luật Dược 2016
Pháp luật Việt Nam hiện hành coi thuốc là một loại hàng hóa đặc biệt, đòi hỏi sự kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu sản xuất đến phân phối. Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 32 Luật Dược 2016, cơ sở bán lẻ thuốc chỉ bao gồm 04 hình thức hợp pháp sau đây:
- Nhà thuốc: Do dược sĩ có trình độ đại học đứng tên chuyên môn.
- Quầy thuốc: Thường hoạt động tại các địa bàn huyện, xã, do dược sĩ trình độ trung cấp trở lên phụ trách.
- Tủ thuốc của trạm y tế xã: Phục vụ nhu cầu thuốc thiết yếu tại địa phương.
- Cơ sở chuyên bán lẻ dược liệu, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền.
Dựa trên danh sách này, có thể thấy không có hình thức kinh doanh thuốc qua mạng hay sàn thương mại điện tử được liệt kê là một cơ sở bán lẻ hợp pháp. Điều này đồng nghĩa với việc, về mặt pháp lý, các "nhà thuốc online" tự phát hiện nay chưa có căn cứ để hoạt động chính thức.
Điều kiện kinh doanh dược: Rào cản cho việc bán thuốc trực tuyến
Để một cơ sở được phép hoạt động, họ phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược. Theo Nghị định 54/2017/NĐ-CP, các điều kiện này bao gồm:
- Cơ sở vật chất: Phải có địa điểm cố định, riêng biệt, được xây dựng chắc chắn, đủ ánh sáng và tách biệt với môi trường xung quanh.
- Tiêu chuẩn GPP: Nhà thuốc phải đạt tiêu chuẩn "Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc" (GPP), đảm bảo điều kiện bảo quản thuốc (nhiệt độ, độ ẩm) luôn ổn định.
- Nhân sự: Người quản lý chuyên môn phải có Chứng chỉ hành nghề dược phù hợp.
Việc kinh doanh online khiến các cơ quan chức năng rất khó kiểm soát liệu thuốc có được bảo quản đúng cách trong quá trình vận chuyển hay không, hoặc liệu người bán có thực sự có trình độ chuyên môn hay chỉ là các cá nhân kinh doanh tự phát.
Trách nhiệm tư vấn trực tiếp của dược sĩ
Một trong những lý do quan trọng nhất khiến việc bán thuốc online chưa được chấp thuận rộng rãi là yêu cầu về tư vấn chuyên môn. Theo Điều 77 Luật Dược 2016, cơ sở bán lẻ thuốc có trách nhiệm:
"Tư vấn trong phạm vi chuyên môn cho người sử dụng thuốc về các biện pháp xử lý khi có dấu hiệu bất thường trong quá trình sử dụng thuốc."
Khi mua thuốc trực tiếp, dược sĩ có thể quan sát tình trạng bệnh nhân, hỏi han kỹ lưỡng về tiền sử dị ứng và hướng dẫn cách dùng chi tiết. Việc mua bán qua tin nhắn hay các ứng dụng trực tuyến có thể dẫn đến hiểu lầm, dùng sai liều lượng hoặc mua phải thuốc giả, thuốc kém chất lượng mà không có sự can thiệp kịp thời của người có chuyên môn.
Lời khuyên cho người tiêu dùng và chủ nhà thuốc
Tính đến thời điểm hiện tại (tháng 04/2023), Bộ Y tế vẫn chưa ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể cho hình thức kinh doanh dược phẩm qua môi trường điện tử. Do đó:
- Đối với nhà thuốc: Việc quảng cáo và chốt đơn thuốc qua mạng có thể bị coi là vi phạm quy định về phạm vi kinh doanh dược, dẫn đến xử phạt hành chính nặng nề.
- Đối với người dân: Nên ưu tiên mua thuốc tại các nhà thuốc có địa chỉ rõ ràng, đạt chuẩn GPP để đảm bảo quyền lợi và sức khỏe của bản thân. Tuyệt đối không mua các loại thuốc đặc trị, thuốc kê đơn qua các trang mạng xã hội không rõ nguồn gốc.
Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về thủ tục mở nhà thuốc hoặc các quy định liên quan đến kinh doanh dược, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn chính xác nhất.