Nhu cầu sở hữu một mái ấm tại quê hương luôn là tâm nguyện đau đáu của hàng triệu người Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại nước ngoài. Tuy nhiên, những rào cản về thủ tục pháp lý trong những năm qua đã khiến mong muốn này gặp không ít khó khăn. Trong một động thái mới nhất nhằm thu hút nguồn lực từ kiều bào, Bộ Xây dựng hiện đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định mới để thay thế cho Nghị định 81/2001/NĐ-CP.
Nới lỏng điều kiện cư trú: Bước ngoặt từ dự thảo mới
Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này chính là việc nới lỏng đáng kể điều kiện về thời gian cư trú. Theo quy định hiện hành tại Điều 6 Nghị định 81/2001/NĐ-CP, người Việt Nam định cư ở nước ngoài phải thuộc các đối tượng ưu tiên và có thời gian về Việt Nam thường trú hoặc tạm trú cụ thể mới được xem xét quyền sở hữu nhà ở.
Tuy nhiên, dự thảo mới đề xuất một cơ chế thông thoáng hơn: Người Việt Nam định cư ở nước ngoài chỉ cần tạm trú liên tục tại Việt Nam từ ba tháng trở lên là đã có thể được phép mua nhà. Đây được xem là một tín hiệu cực kỳ tích cực, giúp rút ngắn khoảng cách và thời gian chờ đợi cho những kiều bào có nhu cầu thực sự về nhà ở khi về nước làm việc, đầu tư hoặc thăm thân nhân lâu ngày.
Điều kiện và hồ sơ pháp lý cần thiết
Mặc dù các điều kiện về cư trú được nới lỏng, nhưng để đảm bảo tính chặt chẽ trong quản lý nhà nước, dự thảo vẫn yêu cầu các đối tượng này phải đáp ứng một số tiêu chuẩn nhất định để được cấp phép chính thức. Cụ thể:
- Về giấy tờ tùy thân: Phải có hộ chiếu hợp lệ của Việt Nam hoặc hộ chiếu, giấy tờ hợp lệ do nước ngoài cấp.
- Xác nhận quốc tịch: Đối với trường hợp sử dụng hộ chiếu nước ngoài, bắt buộc phải có giấy chứng nhận quốc tịch Việt Nam, giấy xác nhận mất quốc tịch Việt Nam hoặc giấy xác nhận đăng ký công dân theo quy định của pháp luật về quốc tịch.
- Chứng minh đối tượng: Người mua phải thuộc một trong các nhóm đối tượng được quy định tại Điều 5 Nghị định 81/2001/NĐ-CP (như người về đầu tư lâu dài, người có công với đất nước, nhà khoa học, chuyên gia...).
Mở rộng thị trường giao dịch bất động sản
Không chỉ dừng lại ở việc mở rộng đối tượng mua, dự thảo còn bổ sung thêm các quy định về đối tượng được phép bán nhà cho kiều bào. Theo đó, bên bán có thể là các cá nhân có quyền sở hữu nhà ở hợp pháp hoặc các doanh nghiệp có chức năng kinh doanh bất động sản, nhà ở. Điều này giúp tạo ra một thị trường giao dịch minh bạch, đa dạng nguồn cung và bảo vệ quyền lợi cho người mua là Việt kiều.
Việc điều chỉnh chính sách này không chỉ đơn thuần là giải quyết nhu cầu an cư, mà còn thể hiện nhất quán chủ trương của Đảng và Nhà nước coi người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Khi các rào cản pháp lý được gỡ bỏ, dòng vốn từ kiều hối đổ vào thị trường bất động sản được kỳ vọng sẽ tăng mạnh, góp phần thúc đẩy kinh tế trong nước phát triển bền vững.
Hiện tại, dư luận và cộng đồng kiều bào đang rất mong chờ dự thảo này sớm được thông qua và ban hành chính thức để thay thế cho các quy định đã không còn phù hợp với thực tiễn phát triển của đất nước.
(Theo Kinh Tế và Đô Thị - Tổng hợp bối cảnh tháng 12/2004)