Trong khuôn khổ kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XI diễn ra vào tháng 5/2005, dự án Luật Dược 2005 đã nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các đại biểu và dư luận xã hội. Đây là đạo luật quan trọng, không chỉ điều chỉnh hoạt động kinh doanh, sản xuất mà còn trực tiếp tác động đến túi tiền và sức khỏe của hàng triệu người dân. Những vấn đề "nóng" như quản lý giá thuốc, cung ứng thuốc trong bệnh viện và phát triển công nghiệp dược đã được đưa ra mổ xẻ dưới nhiều góc nhìn sắc sảo.
Quản lý giá thuốc: Nhà nước cần chủ động can thiệp
Một trong những nội dung gây tranh cãi nhất chính là cơ chế quản lý giá thuốc. Theo dự thảo, Nhà nước quản lý giá trên cơ sở tôn trọng quyền tự định giá và cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Vân Lan (Đà Nẵng) bày tỏ sự lo ngại rằng nếu quy định như vậy, Nhà nước sẽ rơi vào thế bị động, chỉ can thiệp khi giá đã tăng quá cao. Bà nhấn mạnh, thuốc là mặt hàng thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng con người, do đó cần một cơ chế kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu đầu vào.
Đồng quan điểm, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế, đại biểu Đỗ Nguyên Phương (Bình Phước) khẳng định thuốc là loại hàng hóa đặc biệt. Ông phân tích: "Người ta có thể trì hoãn việc mua một chiếc áo mới, nhưng không thể trì hoãn việc mua thuốc". Thực tế thời gian qua cho thấy, dù đã có nhiều nỗ lực quản lý nhưng giá thuốc vẫn không giảm, thậm chí có xu hướng tăng bất thường. Theo ông Phương, nguyên nhân một phần nằm ở công tác thanh tra chuyên ngành còn yếu kém và sự thiếu hụt các quy định về kiểm nghiệm chất lượng tại các trung tâm khu vực, dẫn đến tình trạng doanh nghiệp "vừa đá bóng vừa thổi còi" trong việc tự kiểm soát chất lượng.
Xác định rõ "nhạc trưởng" trong quản lý giá
Vấn đề bộ ngành nào chịu trách nhiệm chính về giá thuốc cũng là tâm điểm của các cuộc thảo luận. Đại biểu Trương Thị Vân (Nghệ An) và đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (Bình Định) đề xuất nên giao Bộ Tài chính làm cơ quan chủ trì, bởi đây là đơn vị có chuyên môn sâu về quản lý giá và nắm bắt quy luật thị trường. Việc giao cho Bộ Y tế - một đơn vị chuyên môn về kỹ thuật y tế - quản lý cả vấn đề kinh tế như giá thuốc được cho là "quá tải" và không phù hợp với chức năng nhiệm vụ.
Trái lại, đại biểu Nguyễn Sinh Hùng (TP. Hồ Chí Minh) lại cho rằng giá thuốc là một chỉ tiêu tổng hợp, liên quan đến nhiều khâu từ sản xuất, nhập khẩu đến lưu thông. Do đó, Bộ Y tế cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính, Bộ Thương mại và Bộ Kế hoạch và Đầu tư dưới sự điều phối chung của Chính phủ. Quan điểm này nhấn mạnh vào sự phối hợp liên ngành thay vì dồn trách nhiệm cho một đơn vị duy nhất.
Đánh thức "kho báu" dược liệu nội địa
Bên cạnh câu chuyện giá cả, định hướng phát triển ngành dược cũng được các đại biểu đặc biệt quan tâm. Đại biểu Nguyễn Tài Lương (Hà Nội) trăn trở trước thực trạng người dân Việt Nam "sống trên hai kho thuốc là rừng và biển" nhưng vẫn phải dùng thuốc ngoại đắt đỏ. Ông kiến nghị Luật Dược 2005 cần có những chính sách ưu đãi cụ thể để khuyến khích nuôi trồng, chế biến dược liệu trong nước.
Đặc biệt, xu hướng sử dụng thực phẩm chức năng để phòng bệnh cũng được đề cập. Các đại biểu cho rằng cần đưa thực phẩm chức năng vào đối tượng điều chỉnh của luật để quản lý chặt chẽ các hoạt chất sinh học tác động đến cơ thể người, tránh tình trạng quảng cáo thổi phồng công dụng gây hiểu lầm cho người tiêu dùng.
Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Ngọc Trọng cho biết, trong thời gian tới, Bộ sẽ siết chặt quy trình kê khai giá thuốc nhập khẩu, giảm bớt các khâu trung gian trong phân phối và chấn chỉnh hoạt động của các nhà thuốc bệnh viện. Mục tiêu cao nhất là đảm bảo người bệnh được tiếp cận với nguồn thuốc chất lượng, giá cả ổn định và không phải tự ra ngoài mua thuốc khi đang điều trị tại bệnh viện.
Những ý kiến đóng góp tâm huyết tại nghị trường năm 2005 đã đặt nền móng quan trọng cho việc hoàn thiện Luật Dược 2005, hướng tới một thị trường dược phẩm minh bạch và vì sức khỏe cộng đồng.
Anh Đức - Kinh Tế và Đô Thị (Tổng hợp)