Việc ban hành Nghị định 129/2025/NĐ-CP đánh dấu một bước tiến quan trọng trong tiến trình cải cách hành chính tại Việt Nam. Thay vì phải thông qua nhiều cấp trung gian, chính quyền cấp cơ sở giờ đây được trao những thẩm quyền trực tiếp, giúp giải quyết nhanh chóng các nhu cầu thiết thực của người dân.
1. UBND cấp xã được quyền cấp lại, thu hồi Bằng Tổ quốc ghi công
Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 129/2025/NĐ-CP, UBND cấp xã có trách nhiệm trực tiếp trong việc cấp lại và thu hồi Bằng “Tổ quốc ghi công”. Cụ thể:
- Cấp lại: Thực hiện trong 05 ngày làm việc kể từ khi xác nhận bản khai.
- Thu hồi: Thực hiện trong 05 ngày làm việc sau khi thông báo cho thân nhân.
Sự thay đổi này giúp rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi so với quy trình cũ tại Nghị định 131/2021/NĐ-CP vốn do cấp huyện hoặc tỉnh đảm nhiệm.
2. Trực tiếp xác nhận hồ sơ hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ
Tại Điều 8 Nghị định 129/2025/NĐ-CP, UBND cấp xã được giao quyền kiểm tra, xác nhận đơn đề nghị và lập hồ sơ hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ. Đây là một nỗ lực nhằm đưa các dịch vụ công về gần dân nhất có thể.
3. Trách nhiệm báo cáo tai nạn lao động nghiêm trọng
Cấp xã giờ đây đóng vai trò là "mắt xích" đầu tiên trong việc giám sát an toàn lao động. Theo Điều 44 và Điều 47 Nghị định 129/2025/NĐ-CP, địa phương phải thống kê và báo cáo các vụ tai nạn lao động nghiêm trọng, kể cả đối với lao động không có hợp đồng.
4. Chủ tịch UBND cấp xã cấp giấy chứng nhận hy sinh và bị thương
Thẩm quyền này được quy định rõ tại Điều 4 và Điều 12 Nghị định 129/2025/NĐ-CP. Chủ tịch xã có quyền cấp giấy chứng nhận cho những người thuộc cơ quan cấp xã quản lý, thay vì phải chờ đợi quyết định từ cấp huyện như trước đây.
5. Tổ chức an táng, truy điệu hài cốt liệt sĩ
UBND cấp xã chính thức được giao nhiệm vụ tổ chức lễ truy điệu và an táng đối với hài cốt liệt sĩ quy tập trong nước hoặc di chuyển theo nguyện vọng thân nhân (Điều 34 Nghị định 129/2025/NĐ-CP).
6. Điều tra tai nạn lao động đối với lao động tự do
Đây là điểm mới đột phá tại Điều 43 và Điều 49 Nghị định 129/2025/NĐ-CP. UBND cấp xã có trách nhiệm lập biên bản và thành lập Đoàn điều tra tai nạn lao động đối với người lao động làm việc không theo hợp đồng.
7. Thẩm quyền đối với các hội hoạt động trong phạm vi xã
Theo Điều 56 Nghị định 129/2025/NĐ-CP, Chủ tịch UBND xã có quyền cho phép thành lập, chia tách, sáp nhập hoặc giải thể các hội hoạt động trong phạm vi xã, thay thế quy định cũ tại Nghị định 126/2024/NĐ-CP.
8. Quyết định tặng danh hiệu thi đua, khen thưởng
Cuối cùng, Điều 59 Nghị định 129/2025/NĐ-CP trao quyền cho Chủ tịch xã quyết định tặng các danh hiệu như “Gia đình văn hóa”, “Chiến sĩ thi đua cơ sở”, “Lao động tiên tiến”.
Tóm lại, 8 điểm mới này không chỉ là sự thay đổi về mặt câu chữ pháp lý mà còn là minh chứng cho quyết tâm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao năng lực quản lý của chính quyền cấp cơ sở.