Theo lộ trình thực hiện Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, bắt đầu từ ngày 01/01/2009, một loạt các khoản thu nhập của cá nhân sẽ chính thức nằm trong diện điều chỉnh của sắc thuế mới. Đáng chú ý nhất là việc đánh thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán và các hoạt động đầu tư vốn, vốn là những mảng còn khá mới mẻ đối với nhiều nhà đầu tư tại Việt Nam hiện nay.
Mở rộng đối tượng thu nhập chịu thuế
Dựa trên dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, phạm vi thu nhập chịu thuế đã được xác định rõ ràng và bao quát hơn. Cụ thể, theo quy định tại Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, các loại thu nhập sau đây sẽ phải nộp thuế:
- Thu nhập từ tiền lương, tiền công: Bao gồm tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp, trợ cấp, tiền thưởng và các khoản lợi ích khác nhận được từ người sử dụng lao động.
- Thu nhập từ đầu tư vốn: Tiền lãi cho vay, lợi tức cổ phần và các hình thức đầu tư vốn khác.
- Thu nhập từ chuyển nhượng vốn: Trọng tâm là thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán và phần vốn trong các tổ chức kinh tế.
- Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản: Bao gồm chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở.
- Các khoản thu nhập khác: Trúng thưởng xổ số, khuyến mại, bản quyền, nhượng quyền thương mại, thừa kế và quà tặng là tài sản phải đăng ký.
Cơ chế giảm trừ gia cảnh: Điểm mới nhân văn
Một trong những nội dung quan trọng nhất của luật mới là quy định về giảm trừ gia cảnh, giúp giảm bớt gánh nặng thuế cho những người có trách nhiệm nuôi dưỡng người thân. Theo Điều 19 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, mức giảm trừ được quy định cụ thể như sau:
"1. Giảm trừ gia cảnh là số tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công của đối tượng nộp thuế là cá nhân cư trú. Giảm trừ gia cảnh gồm hai phần sau đây: a) Mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế là 4 triệu đồng/tháng (48 triệu đồng/năm); b) Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 1,6 triệu đồng/tháng."
Người phụ thuộc bao gồm con dưới 18 tuổi, con trên 18 tuổi bị tàn tật không có khả năng lao động, hoặc đang theo học đại học, cao đẳng không có thu nhập. Ngoài ra, vợ hoặc chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ/chồng hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động cũng được tính là người phụ thuộc nếu đáp ứng các điều kiện về xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.
Cách tính thuế đối với chuyển nhượng chứng khoán
Đối với các nhà đầu tư chứng khoán, dự thảo hướng dẫn đưa ra hai phương pháp lựa chọn để nộp thuế, tạo sự linh hoạt nhưng cũng đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng:
- Thuế suất 20%: Áp dụng trên thu nhập tính thuế cả năm (giá bán trừ giá mua và các chi phí liên quan). Phương pháp này cho phép bù trừ lỗ của các năm trước nhưng không quá 5 năm.
- Thuế suất 0,1%: Áp dụng trên giá chuyển nhượng từng lần. Đây là phương pháp đơn giản, không thực hiện quyết toán thuế, phù hợp với những nhà đầu tư giao dịch thường xuyên và khó xác định giá vốn.
Việc áp dụng thuế TNCN đối với chứng khoán từ năm 2009 được kỳ vọng sẽ tạo ra sự công bằng trong nghĩa vụ thuế giữa các loại hình thu nhập, đồng thời giúp minh bạch hóa thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế.
(Theo VnExpress - Tổng hợp và phân tích bởi hethongphapluat.com)