Trong nỗ lực đẩy mạnh cải cách hành chính và đưa chính quyền đến gần dân hơn, Chính phủ đã ban hành Nghị định 131/2025/NĐ-CP quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương. Đây được xem là một bước đi táo bạo, thay đổi hoàn toàn diện mạo quản lý nhà nước tại cơ sở, đặc biệt là trong các lĩnh vực "nóng" như đất đai, lâm nghiệp và môi trường.
Phân cấp mạnh mẽ: Xã "nắm" quyền giao đất, giao rừng
Điểm đáng chú ý nhất trong quy định mới chính là việc trao quyền cho UBND cấp xã trong việc giao đất, giao rừng cho cá nhân và hộ gia đình. Thay vì phải lặn lội lên huyện hay tỉnh như trước đây, từ ngày 01/7/2025, người dân có thể thực hiện các thủ tục này ngay tại trụ sở UBND xã nơi mình cư trú.
Cụ thể, theo quy định tại Điều 12 và Điều 13 Nghị định 131/2025/NĐ-CP, UBND cấp xã có thẩm quyền:
"Giao rừng, cho thuê rừng, thu hồi rừng; phê duyệt phương án quản lý rừng bền vững; chấp thuận khai thác gỗ trong rừng sản xuất đối với hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư."
Thủ tục hành chính: Gần dân hơn, nhanh chóng hơn
Việc phân cấp không chỉ dừng lại ở quyền hạn mà còn đi kèm với sự tối giản về quy trình. Các phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 131/2025/NĐ-CP đã liệt kê chi tiết hàng loạt thủ tục mà cấp xã được trực tiếp giải quyết. Điều này giúp giảm bớt các tầng nấc trung gian, hạn chế tình trạng nhũng nhiễu và rút ngắn thời gian chờ đợi cho người dân.
Chẳng hạn, trong lĩnh vực tài nguyên nước, việc đăng ký khai thác nước dưới đất của hộ gia đình sẽ được thực hiện tại xã theo quy định tại Điều 23. Hay trong lĩnh vực biển, cá nhân có thể xin giao khu vực biển để nuôi trồng thủy sản ngay tại địa phương theo Điều 35.
Trách nhiệm đi đôi với quyền hạn
Tuy nhiên, quyền hạn lớn cũng đi kèm với trách nhiệm nặng nề. Nghị định 131/2025/NĐ-CP cũng quy định rõ trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã trong việc giám sát, kiểm tra và xử lý các vi phạm phát sinh trong quá trình thực thi thẩm quyền mới. Đặc biệt là trong công tác bảo vệ môi trường đối với các dự án quy mô nhỏ tại địa bàn theo quy định tại Điều 29.
Việc triển khai đồng bộ các quy định này từ ngày 01/7/2025 hứa hẹn sẽ tạo ra một luồng sinh khí mới cho công tác quản lý nhà nước tại cơ sở, giúp khơi thông các nguồn lực đất đai, tài nguyên và thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển bền vững.