Trong bối cảnh hạ tầng giao thông đô thị đang chịu áp lực lớn, việc phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) được xem là giải pháp then chốt. Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngày 20/04/2009, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký ban hành Quyết định số 62/2009/QĐ-TTg, mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp vận tải thông qua chính sách miễn tiền thuê đất.
Đối tượng và phạm vi áp dụng chính sách ưu đãi
Theo quy định mới, chính sách miễn tiền thuê đất không áp dụng đại trà mà tập trung vào các đơn vị nòng cốt trong ngành vận tải. Cụ thể, các doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Doanh nghiệp Nhà nước 2003 và Luật Hợp tác xã 2003 sẽ là đối tượng thụ hưởng chính.
Phạm vi ưu đãi bao gồm diện tích đất được Nhà nước cho thuê để kinh doanh VTHKCC tại các quận, thành phố, thị xã thuộc tỉnh hoặc các thành phố trực thuộc Trung ương. Các hạng mục công trình được miễn tiền thuê đất bao gồm:
- Trạm bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện vận tải.
- Bãi đỗ xe tập trung.
- Các khu phụ trợ đi kèm như: khu bán vé, khu quản lý điều hành, khu phục vụ công cộng dành cho hành khách và nhân viên.
Cần lưu ý rằng, ưu đãi này chỉ dành riêng cho phần diện tích trực tiếp phục vụ hoạt động VTHKCC. Đối với những diện tích đất không sử dụng đúng mục đích nêu trên, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ nộp tiền thuê đất theo quy định tại Luật Đất đai 2003 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Những ràng buộc pháp lý nghiêm ngặt đối với doanh nghiệp
Đi kèm với quyền lợi là những trách nhiệm và ràng buộc pháp lý mà doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm để tránh vi phạm. Quyết định số 62/2009/QĐ-TTg quy định rõ:
"Doanh nghiệp không được phép chuyển nhượng, góp vốn, thế chấp, bảo lãnh bằng giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất được miễn tiền thuê đất."
Quy định này nhằm đảm bảo quỹ đất ưu đãi được sử dụng đúng mục đích phát triển hạ tầng giao thông công cộng, tránh tình trạng trục lợi chính sách. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn giữ quyền tự chủ đối với các tài sản thuộc sở hữu của mình đã đầu tư trên đất (như nhà xưởng, máy móc, trang thiết bị). Các hình thức thế chấp, bảo lãnh hay góp vốn chỉ được thực hiện dựa trên giá trị của các tài sản này.
Xử lý vi phạm và thu hồi đất
Trong trường hợp doanh nghiệp không còn nhu cầu sử dụng hoặc bị phát hiện sử dụng đất sai mục đích, Nhà nước sẽ kiên quyết thực hiện thu hồi đất. Việc xử lý tài sản đã đầu tư trên đất khi thu hồi sẽ được thực hiện theo đúng trình tự quy định của pháp luật về đất đai hiện hành.
Chính sách này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/06/2009. Đây được kỳ vọng sẽ là đòn bẩy quan trọng giúp các doanh nghiệp vận tải giảm bớt gánh nặng tài chính, từ đó tập trung nguồn lực nâng cao chất lượng phương tiện và dịch vụ, góp phần giảm thiểu ùn tắc giao thông tại các đô thị lớn.