Trong một nỗ lực nhằm bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân và giữ gìn trật tự an toàn xã hội, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký ban hành Quyết định số 95/2009/QĐ-TTg ngày 17/7/2009. Văn bản này đưa ra những quy định nghiêm ngặt nhất từ trước đến nay đối với mặt hàng "đèn trời" – vốn được coi là một nét văn hóa nhưng lại tiềm ẩn hiểm họa khôn lường.
Lệnh cấm toàn diện trên phạm vi cả nước
Theo quy định tại Điều 1 Quyết định 95/2009/QĐ-TTg, Chính phủ quyết định:
Nghiêm cấm mọi tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, đốt và thả “đèn trời” trong phạm vi cả nước.
Quy định này không chỉ dừng lại ở việc cấm đốt hay thả đèn mà còn đánh mạnh vào chuỗi cung ứng từ khâu sản xuất đến vận chuyển và buôn bán. Điều này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc loại bỏ hoàn toàn nguy cơ cháy nổ do đèn trời gây ra, đặc biệt là tại các khu đô thị đông đúc, các kho xăng dầu và các đường dây truyền tải điện cao thế.
Trách nhiệm của các Bộ, ngành và địa phương
Để lệnh cấm đi vào thực tiễn một cách hiệu quả, Thủ tướng đã giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan chức năng tại Điều 2 Quyết định 95/2009/QĐ-TTg:
- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Công an: Chịu trách nhiệm chính trong việc hướng dẫn thực hiện và nghiên cứu đề xuất các biện pháp xử lý vi phạm hành chính nghiêm khắc đối với các hành vi cố tình vi phạm.
- Bộ Giáo dục và Đào tạo: Chủ trì phối hợp với Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh để đẩy mạnh tuyên truyền trong học đường. Mục tiêu là giúp học sinh, sinh viên nhận thức rõ tác hại của đèn trời đối với an toàn cộng đồng.
- UBND các tỉnh, thành phố: Trực tiếp quản lý, kiểm tra và xử lý các trường hợp vi phạm trên địa bàn mình quản lý.
Khuyến khích người dân tham gia giám sát
Một điểm đáng chú ý trong chính sách lần này là việc đề cao vai trò của quần chúng nhân dân. Những cá nhân có công phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hành vi sản xuất, buôn bán hay thả đèn trời trái phép sẽ được Nhà nước khen thưởng xứng đáng theo quy định của pháp luật. Điều này tạo ra một mạng lưới giám sát cộng đồng rộng khắp, giúp cơ quan chức năng kịp thời xử lý các điểm nóng.
Việc ban hành lệnh cấm này dựa trên những căn cứ pháp lý quan trọng như Luật phòng cháy và chữa cháy 2001, nhằm hạn chế tối đa các vụ hỏa hoạn không đáng có. Thực tế trong những năm qua, đèn trời đã gây ra không ít vụ cháy rừng, cháy nhà dân và làm gián đoạn hoạt động của các chuyến bay, gây thiệt hại lớn về kinh tế.
Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/9/2009. Kể từ thời điểm này, mọi hành vi liên quan đến đèn trời đều bị coi là vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý nghiêm minh.