Bộ Công Thương ban hành danh mục "đen" cho hàng nhập khẩu
Ngày 25/3/2011, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ký ban hành Quyết định 1380/QĐ-BCT về việc công bố Danh mục các mặt hàng không khuyến khích nhập khẩu. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm cụ thể hóa các giải pháp kinh tế cấp bách trong giai đoạn hiện nay, khi áp lực lạm phát đang đè nặng lên nền kinh tế vĩ mô.
Theo danh sách này, có tới gần 100 nhóm mặt hàng bị đưa vào diện "không khuyến khích", trải dài từ các sản phẩm nông nghiệp đến hàng tiêu dùng công nghiệp. Việc phân loại này dựa trên nguyên tắc hạn chế các mặt hàng xa xỉ, hàng hóa trong nước đã sản xuất được hoặc các nhóm hàng tiêu dùng không thiết yếu đang gây áp lực lên cán cân thanh toán. Các nhóm hàng chính bao gồm:
- Các sản phẩm động vật sống, thịt và phụ phẩm sau giết mổ;
- Cá và các loại động vật giáp xác;
- Sữa và các sản phẩm từ sữa, trứng gia cầm;
- Mỡ, dầu động vật hoặc thực vật;
- Rau củ quả và các chế phẩm từ ngũ cốc, bột;
- Đồ uống, rượu, bia và giấm...
Tiêu điểm: Sữa ngoại và ô tô hạng sang bị "gọi tên"
Trong danh mục lần này, Bộ Công Thương đặc biệt nhấn mạnh việc hạn chế nhập khẩu đối với các mặt hàng sữa, kem, bơ. Đây là những mặt hàng tiêu dùng có giá trị cao và đang có xu hướng nhập siêu lớn, gây ảnh hưởng đến dự trữ ngoại hối. Bên cạnh đó, thị trường ô tô cũng chịu tác động mạnh khi các loại xe chở người có động cơ nằm trong diện không khuyến khích, bao gồm:
- Xe ô tô chơi golf;
- Xe có dung tích xi lanh dưới 1.800 cc;
- Xe từ 2.000 cc đến dưới 2.500 cc;
- Xe có dung tích từ 2.500 cc trở lên.
Áp lực từ con số nhập siêu 2 tháng đầu năm
Quyết định thắt chặt này không phải là ngẫu nhiên mà dựa trên những số liệu thực tế đáng lo ngại. Theo thống kê từ Bộ Công Thương, chỉ trong hai tháng đầu năm 2011, kim ngạch nhập khẩu các mặt hàng thuộc nhóm hạn chế (như nguyên liệu thuốc lá, ô tô, rượu bia, mỹ phẩm...) đã chạm mốc gần 1,1 tỷ USD. Con số này chiếm tới 7,4% tổng kim ngạch nhập khẩu cả nước và ghi nhận mức tăng trưởng đáng báo động 24,8% so với cùng kỳ năm trước. Việc kiểm soát chặt chẽ các mặt hàng này là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ đồng nội tệ và ổn định thị trường trong nước.
Căn cứ pháp lý và mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô
Việc ban hành danh mục này là hành động trực tiếp nhằm thực hiện Nghị quyết của Chính phủ về các giải pháp kiềm chế lạm phát. Cụ thể, tại Nghị quyết 39/NQ-CP ngày 04/10/2010, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương chủ trì thực hiện kiểm tra và kiểm soát chặt chẽ việc nhập khẩu, nhất là đối với các nhóm hàng có kim ngạch lớn mà trong nước đã sản xuất được.
Tinh thần này tiếp tục được đẩy mạnh tại Nghị quyết 11/NQ-CP ngày 24/02/2011. Đây là văn bản then chốt đề ra những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Theo đó, việc xây dựng hàng rào kỹ thuật và các chính sách kiểm soát nhập siêu hiệu quả không chỉ giúp cân bằng cán cân thương mại mà còn là lá chắn bảo vệ sản xuất nội địa trước làn sóng hàng ngoại nhập khẩu ồ ạt.
Trong thời gian tới, các cơ quan chức năng sẽ tăng cường hậu kiểm và áp dụng các biện pháp quản lý chuyên ngành khắt khe hơn đối với danh mục này, đảm bảo dòng vốn ngoại tệ được ưu tiên cho các mặt hàng sản xuất, máy móc thiết bị thiết yếu phục vụ phát triển kinh tế bền vững.