Sinh viên thực hành kỹ thuật tại một trường nghề trọng điểm (ảnh minh họa)
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ hướng tới mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, việc nâng cao chất lượng đội ngũ lao động kỹ thuật trở thành yêu cầu cấp thiết hơn bao giờ hết. Ngày 07/07/2011, Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ký ban hành Quyết định 826/QĐ-LĐTBXH phê duyệt danh mục nghề trọng điểm và các trường được lựa chọn để hỗ trợ đầu tư từ Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2011 - 2015.
Phân cấp nghề trọng điểm: Từ tiêu chuẩn quốc gia đến quốc tế
Điểm mới đáng chú ý trong chính sách lần này là việc phân định rõ ràng các cấp độ đầu tư dựa trên tiêu chuẩn kỹ năng nghề. Tổng cộng có 120 nghề được đưa vào danh mục trọng điểm, chia thành 3 phân cấp chính:
- Cấp độ quốc tế (30 nghề): Tập trung vào các ngành công nghiệp mũi nhọn, đòi hỏi kỹ thuật cao và có khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động toàn cầu.
- Cấp độ khu vực ASEAN (58 nghề): Hướng tới việc dịch chuyển lao động tự do trong khối ASEAN, đảm bảo tương thích về chứng chỉ và kỹ năng.
- Cấp độ quốc gia (120 nghề): Đáp ứng nhu cầu nhân lực cơ bản và thiết yếu cho các ngành kinh tế trong nước.
Trong danh mục 30 nghề trọng điểm cấp độ quốc tế, nhiều ngành nghề mang tính chất "xương sống" của nền công nghiệp đã được gọi tên như: Bảo trì hệ thống thiết bị cơ khí, Cắt gọt kim loại, Công nghệ chế tạo vỏ tàu thủy, Công nghệ ô tô, và Điện tử công nghiệp. Đặc biệt, các nghề thuộc lĩnh vực dịch vụ và công nghệ mới như Công nghệ thông tin (ứng dụng phần mềm), Hướng dẫn du lịch, và Vận hành thiết bị lọc dầu cũng nhận được sự quan tâm đặc biệt.
Quy hoạch mạng lưới các trường nghề được hỗ trợ
Để hiện thực hóa mục tiêu đào tạo, Bộ cũng đã phê duyệt danh sách các trường cao đẳng nghề, trung cấp nghề công lập được lựa chọn để nhận hỗ trợ đầu tư. Việc phân bổ này được tính toán kỹ lưỡng dựa trên lợi thế vùng miền và năng lực đào tạo sẵn có của từng cơ sở.
Mô hình trường nghề chất lượng cao được quy hoạch đầu tư bài bản (ảnh minh họa)
Theo thống kê từ danh mục đính kèm, các địa phương có truyền thống công nghiệp và dịch vụ phát triển chiếm ưu thế về số lượng trường được duyệt:
- Hà Nội: Dẫn đầu với 19 trường được lựa chọn.
- Thanh Hóa và Nghệ An: Mỗi tỉnh có 12 trường, cho thấy sự chú trọng đầu tư vào khu vực miền Trung.
- Hải Phòng và TP. Hồ Chí Minh: Cùng có 11 trường được đưa vào danh sách hỗ trợ.
- Ninh Bình và Bình Dương: Mỗi địa phương có 9 trường.
Trách nhiệm của các cơ sở dạy nghề trong giai đoạn mới
Việc được lựa chọn vào danh mục trọng điểm không chỉ là quyền lợi mà còn đi kèm với trách nhiệm nặng nề. Các trường phải thực hiện đầu tư tập trung, đồng bộ các yếu tố bảo đảm chất lượng đào tạo. Cụ thể, theo Quyết định 826/QĐ-LĐTBXH, các đơn vị cần tập trung vào:
"Thực hiện đầu tư tập trung, đồng bộ các yếu tố bảo đảm chất lượng đào tạo theo nghề gồm: cơ sở vật chất, thiết bị dạy nghề, chương trình, giáo viên và cán bộ quản lý dạy nghề; tổ chức huy động các nguồn vốn để đầu tư đạt chuẩn theo cấp độ của từng nghề đã được phê duyệt."
Bộ trưởng cũng giao Tổng cục Dạy nghề chịu trách nhiệm hướng dẫn các cơ sở lập dự án đầu tư, đồng thời ban hành các tiêu chí, tiêu chuẩn cụ thể cho từng cấp độ nghề. Đây là cơ sở để giám sát hiệu quả sử dụng nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả.
Với lộ trình rõ ràng và sự đầu tư mạnh mẽ từ Nhà nước, giai đoạn 2011-2015 hứa hẹn sẽ tạo ra một bước ngoặt lớn cho hệ thống giáo dục nghề nghiệp Việt Nam, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, đủ sức gánh vác những trọng trách trong thời kỳ hội nhập quốc tế sâu rộng.