Bước ngoặt hiện đại hóa thủ tục hành chính tại biên giới
Ngày 31/08/2011, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký ban hành Quyết định 48/2011/QĐ-TTg về việc thí điểm thực hiện Cơ chế hải quan một cửa quốc gia. Đây được xem là một trong những nỗ lực mạnh mẽ nhất của Chính phủ nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.
Cơ chế hải quan một cửa quốc gia là gì?
Theo quy định tại Điều 2 Quyết định 48/2011/QĐ-TTg, Cơ chế hải quan một cửa quốc gia được hiểu là một hệ thống tích hợp cho phép các bên tham gia hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu nộp hoặc gửi thông tin và chứng từ chuẩn hóa tới một điểm tiếp nhận duy nhất.
"Cơ chế hải quan một cửa quốc gia là hệ thống tích hợp cho phép các bên tham gia hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu nộp hoặc gửi thông tin và chứng từ chuẩn hóa tới 01 điểm tiếp nhận duy nhất; các cơ quan Nhà nước xử lý dữ liệu và ra quyết định dựa trên hệ thống các quy trình, thủ tục thống nhất và đồng bộ; ra quyết định và gửi quyết định này tới hệ thống được thỏa thuận cung cấp và trao đổi thông tin thống nhất giữa các cơ quan Nhà nước."
Điểm mấu chốt của cơ chế này là sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan Nhà nước. Thay vì doanh nghiệp phải đi gõ cửa từng bộ, ngành để xin giấy phép, giờ đây mọi dữ liệu sẽ được xử lý tập trung. Cơ quan Hải quan sẽ là đơn vị ra quyết định cuối cùng về việc thông quan dựa trên các phản hồi điện tử từ các cơ quan liên quan.
Lộ trình thí điểm 3 giai đoạn đầy tham vọng
Chính phủ đã vạch ra một lộ trình thực hiện rất cụ thể từ nay đến hết năm 2014, chia làm 3 giai đoạn chính:
- Giai đoạn 1 (10/2011 - 12/2012): Tập trung xây dựng khung pháp lý, quy trình thủ tục và chuẩn bị hạ tầng công nghệ thông tin. Đây là giai đoạn nền tảng để đảm bảo hệ thống vận hành thông suốt về sau.
- Giai đoạn 2 (01/2013 - 12/2013): Bắt đầu triển khai thí điểm tại các đơn vị cấp Bộ. Các quy trình khai báo điện tử, thanh toán thuế và lệ phí qua ngân hàng sẽ được đưa vào vận hành thực tế.
- Giai đoạn 3 (01/2014 - 12/2014): Mở rộng phạm vi thí điểm đến các cơ quan thuộc Bộ và một số địa phương trọng điểm, tiến tới công nhận chứng nhận xuất xứ (C/O) điện tử trong khối ASEAN.
Nguồn lực thực hiện và kỳ vọng tương lai
Về vấn đề kinh phí, Điều 7 Quyết định 48/2011/QĐ-TTg nêu rõ nguyên tắc huy động đa dạng các nguồn vốn. Không chỉ dựa vào ngân sách Nhà nước, Chính phủ khuyến khích tận dụng nguồn vốn ODA, viện trợ không hoàn lại và đặc biệt là hình thức hợp tác công - tư (PPP) để thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân.
Việc triển khai thành công Cơ chế hải quan một cửa quốc gia không chỉ giúp Việt Nam thực hiện cam kết trong Hiệp định về Cơ chế một cửa ASEAN mà còn là đòn bẩy quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Với hiệu lực thi hành từ ngày 15/10/2011, cộng đồng doanh nghiệp đang rất kỳ vọng vào một diện mạo mới, hiện đại và minh bạch hơn của ngành Hải quan Việt Nam.
Nguồn: Hệ Thống Pháp Luật