Việc tổ chức bộ máy chính quyền tại các đơn vị hành chính đặc thù luôn là bài toán đòi hỏi sự linh hoạt và hiệu quả. Đặc biệt, với những đặc khu có dân số thường trú dưới 1.000 người, yêu cầu về một bộ máy tinh gọn nhưng vẫn đảm bảo thực thi đầy đủ nhiệm vụ quyền hạn là vô cùng cấp thiết. Để kịp thời triển khai các quy định mới, Bộ Nội vụ đã ban hành Công văn 4168/BNV-CQĐP hướng dẫn chi tiết về vấn đề này.
Cơ cấu tổ chức UBND đặc khu: Ưu tiên tính tinh gọn và hiệu năng
Theo quy định tại Điều 28 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, cơ cấu của Ủy ban nhân dân (UBND) đặc khu quy mô nhỏ được thiết lập tối giản. Cụ thể, lãnh đạo UBND đặc khu bao gồm Chủ tịch, không quá 02 Phó Chủ tịch và các Ủy viên khác.
Điểm đáng chú ý là quyền chủ động của UBND cấp tỉnh trong việc quyết định cơ cấu cụ thể. Căn cứ vào các quy định tại Nghị định 150/2025/NĐ-CP và Nghị định 118/2025/NĐ-CP, cấp tỉnh sẽ xem xét quy mô dân số, diện tích tự nhiên và đặc thù kinh tế - xã hội để quyết định số lượng Ủy viên cũng như việc tổ chức các cơ quan chuyên môn, trung tâm phục vụ hành chính công.
Quy trình chỉ định nhân sự chủ chốt tại đặc khu
Công tác cán bộ tại các đặc khu này được thực hiện theo một quy trình chặt chẽ nhưng linh hoạt để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Việc chỉ định Chủ tịch và Phó Chủ tịch UBND đặc khu phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại khoản 3 Điều 2 Nghị quyết 203/2025/QH15 của Quốc hội.
Riêng đối với các Ủy viên UBND đặc khu, thẩm quyền chỉ định thuộc về Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Điều này giúp đảm bảo sự thống nhất trong quản lý và điều hành từ cấp tỉnh xuống đặc khu, đồng thời tạo điều kiện để lựa chọn những cán bộ có năng lực, phù hợp với đặc thù của địa phương.
Phân định rõ nhiệm vụ và quyền hạn giữa các cấp
Một trong những nội dung quan trọng nhất của hướng dẫn là việc phân định rõ ràng trách nhiệm của từng cấp chính quyền. UBND và Chủ tịch UBND đặc khu sẽ thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn cốt lõi được quy định tại các Điều 21, 22 và 23 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025.
Bên cạnh đó, Hội đồng nhân dân (HĐND) và UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi có đặc khu cũng có những trách nhiệm cụ thể trong việc giám sát, hỗ trợ và thực hiện các nhiệm vụ mang tính vĩ mô, đảm bảo đặc khu phát triển đúng định hướng và hiệu quả.
"UBND đặc khu thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại điểm c, d khoản 2; điểm c, d, đ khoản 3, khoản 4, khoản 5, khoản 6 và khoản 9 Điều 21 Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15."
Trong thời gian tới, trên cơ sở thực tiễn triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp từ ngày 01/7/2025, Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định quy định chi tiết hơn về tổ chức và hoạt động của các đặc khu này, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho sự phát triển bền vững của các đơn vị hành chính đặc thù.