Ngày 14/03/2014, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 18/2014/NĐ-CP quy định về chế độ nhuận bút trong lĩnh vực báo chí, xuất bản. Đây là một bước ngoặt quan trọng, thay thế cho các quy định cũ đã lỗi thời, nhằm đảm bảo quyền lợi sát sườn cho các tác giả, phóng viên và những người làm công tác báo chí trong bối cảnh truyền thông đang phát triển mạnh mẽ.
Môi trường làm việc tại các tòa soạn báo chí đang có những thay đổi tích cực về chế độ đãi ngộ (ảnh minh họa)
Khung nhuận bút mới: Ưu tiên chất lượng và sự dấn thân
Điểm đáng chú ý nhất trong Nghị định 18/2014/NĐ-CP chính là việc xác lập khung nhuận bút mới với hệ số phân cấp rõ rệt. Theo quy định tại Điều 7 và Điều 10 của Nghị định này, hệ số nhuận bút tối đa đối với các tác phẩm báo in, báo điện tử và báo hình đã được đẩy lên mức 50.
Cụ thể, giá trị một đơn vị hệ số nhuận bút được quy định bằng 10% mức lương cơ sở. Việc áp dụng hệ số tối đa lên đến 50 cho thấy sự ghi nhận của Nhà nước đối với những tác phẩm có tính chất đặc thù, đòi hỏi sự đầu tư công phu, trí tuệ và thậm chí là sự nguy hiểm trong quá trình tác nghiệp như các bài điều tra, phóng sự chuyên sâu.
"Nhuận bút là khoản tiền do bên sử dụng tác phẩm trả cho tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả khi tác phẩm báo chí, xuất bản phẩm được sử dụng." - Trích khoản 1 Điều 3 Nghị định 18/2014/NĐ-CP.
Chi tiết cách tính nhuận bút cho từng loại hình báo chí
Đối với báo in và báo điện tử, khung nhuận bút được chia thành nhiều nhóm thể loại khác nhau. Các tác phẩm như tin, bài phản ánh, trả lời phỏng vấn, xã luận, hay tranh, ảnh đều có mức hệ số riêng biệt. Việc nâng hệ số tối đa lên 50 giúp các cơ quan báo chí có dư địa rộng hơn để chi trả xứng đáng cho những cây bút xuất sắc.
Phóng viên truyền hình tác nghiệp tại hiện trường - một trong những đối tượng được hưởng lợi từ khung nhuận bút mới (ảnh minh họa)
Trong lĩnh vực báo nói và báo hình, cách tính nhuận bút còn phức tạp hơn khi phải tính đến thời lượng phát sóng và vai trò của từng thành phần trong ê-kíp sáng tạo. Điều 10 quy định rõ khung nhuận bút cho các thể loại từ tin truyền hình, phóng sự, phim tài liệu cho đến các chương trình văn nghệ, ca nhạc.
Những đối tượng được hưởng nhuận bút và thù lao
Không chỉ tác giả trực tiếp viết bài, Nghị định 18/2014/NĐ-CP còn mở rộng đối tượng hưởng thù lao bao gồm:
- Người sưu tầm tài liệu, cung cấp thông tin phục vụ cho việc sáng tạo tác phẩm.
- Biên tập viên, người hiệu đính tác phẩm.
- Đạo diễn, quay phim, diễn viên và các thành viên khác trong ê-kíp sản xuất chương trình phát thanh, truyền hình.
Kỳ vọng về một nền báo chí chất lượng cao
Việc áp dụng quy định mới về nhuận bút từ giữa năm 2014 được kỳ vọng sẽ là đòn bẩy kinh tế quan trọng. Khi thu nhập từ nghề báo được cải thiện, các phóng viên sẽ có thêm động lực để dấn thân vào những đề tài khó, đòi hỏi nhiều thời gian và công sức nghiên cứu. Điều này không chỉ giúp nâng cao đời sống cho người làm báo mà còn góp phần mang đến cho độc giả những sản phẩm báo chí chất lượng, khách quan và giàu tính chiến đấu.
Các cơ quan chủ quản và tòa soạn cần căn cứ vào tình hình tài chính thực tế để xây dựng quy chế chi trả nhuận bút nội bộ, đảm bảo tính công khai, minh bạch và khuyến khích sự sáng tạo tối đa của đội ngũ cán bộ, phóng viên.