Trong những năm qua, việc phát triển hạ tầng giao thông nông thôn luôn là ưu tiên hàng đầu trong chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, bài toán về nguồn vốn luôn là thách thức lớn đối với nhiều địa phương. Sự ra đời của Quỹ bảo trì đường bộ theo quy định tại Nghị định 18/2012/NĐ-CP đã mở ra một hướng đi mới, tạo nguồn lực ổn định để duy tu và phát triển mạng lưới đường bộ, đặc biệt là cấp cơ sở.
Nguồn lực mới cho hạ tầng giao thông nông thôn
Theo cơ chế quản lý hiện hành, nguồn thu phí sử dụng đường bộ đối với xe mô tô được để lại 100% cho địa phương để đầu tư cho đường giao thông nông thôn và đường địa phương. Đây là một chính sách mang tính đột phá, giúp các xã, huyện có thêm kinh phí để thực hiện các dự án bê tông hóa đường làng, ngõ xóm mà không hoàn toàn phụ thuộc vào ngân sách cấp trên.
Việc triển khai thu phí theo Thông tư 197/2012/TT-BTC đã tạo ra sự công bằng trong việc đóng góp và hưởng lợi. Người dân đóng phí và trực tiếp thấy được thành quả là những con đường sạch đẹp, thuận tiện cho việc đi lại và vận chuyển nông sản.
Quy định về việc sử dụng phí đường bộ cho đường địa phương
Căn cứ vào Điều 8 Nghị định 18/2012/NĐ-CP, nội dung chi của Quỹ bao gồm việc bảo trì công trình đường bộ và các nhiệm vụ quản lý khác. Đặc biệt, với sự bổ sung của Nghị định 56/2014/NĐ-CP, việc phân cấp quản lý và sử dụng nguồn vốn này càng trở nên rõ ràng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho các tỉnh, thành phố chủ động trong việc phân bổ ngân sách.
"Nguồn thu phí sử dụng đường bộ thu được đối với xe mô tô tại địa phương nào thì nộp vào ngân sách địa phương đó để sử dụng cho đầu tư đường giao thông nông thôn, đường huyện và đường tỉnh theo quy định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh."
Tác động tích cực đến đời sống kinh tế - xã hội
Giao thông nông thôn được ví như "mạch máu" của nền kinh tế nông nghiệp. Khi những con đường đất lầy lội được thay thế bằng đường bê tông, giá trị nông sản được nâng cao do giảm chi phí vận chuyển, trẻ em đến trường an toàn hơn và giao thương giữa các vùng miền trở nên nhộn nhịp. Đây chính là tiền đề để thực hiện thành công các tiêu chí khác trong xây dựng nông thôn mới.
Bên cạnh đó, việc công khai, minh bạch trong sử dụng phí đường bộ cũng giúp củng cố niềm tin của nhân dân vào các chính sách của Đảng và Nhà nước. Khi người dân thấy được lợi ích sát sườn, họ sẽ sẵn sàng đóng góp công sức và tiền của để cùng chính quyền hoàn thiện hạ tầng cơ sở.
Quy trình quản lý và giám sát nguồn vốn
Để đảm bảo nguồn phí được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả, các địa phương cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình lập dự toán, thanh quyết toán theo hướng dẫn của Bộ Tài chính và Bộ Giao thông vận tải. Công tác kiểm tra, giám sát của cộng đồng cũng đóng vai trò then chốt để tránh thất thoát, lãng phí trong quá trình thi công các công trình giao thông nông thôn.
Trong tương lai, với sự hoàn thiện về mặt pháp lý và sự đồng thuận của xã hội, nguồn phí đường bộ sẽ tiếp tục là "nguồn nhựa sống" giúp diện mạo nông thôn Việt Nam ngày càng khởi sắc, hiện đại và bền vững hơn.