(Hethongphapluat.com) - Chỉ còn chưa đầy 48 giờ trước khi Bộ luật Hình sự 2015 chính thức có hiệu lực, Quốc hội đã đưa ra một quyết định mang tính lịch sử: Lùi thời điểm thi hành để sửa đổi, bổ sung do phát hiện hàng loạt sai sót kỹ thuật nghiêm trọng.
Quyết định khẩn cấp từ Nghị trường Quốc hội
Ngày 29/06/2016, tại phiên họp cuối cùng của kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XIV, các đại biểu đã biểu quyết thông qua Nghị quyết 144/2016/QH13. Đây là văn bản pháp lý then chốt quyết định việc lùi hiệu lực thi hành của Bộ luật Hình sự 2015 và 03 đạo luật quan trọng khác liên quan đến lĩnh vực tư pháp hình sự.
Lý do chính dẫn đến quyết định này là do trong quá trình rà soát, các cơ quan chức năng đã phát hiện một số sai sót về kỹ thuật lập pháp trong Bộ luật Hình sự 2015. Để đảm bảo tính chính xác, thống nhất và tránh những hệ lụy không đáng có trong quá trình áp dụng thực tiễn, việc tạm dừng thi hành để sửa đổi là bước đi cần thiết và thận trọng của cơ quan lập pháp.
Danh sách 04 đạo luật bị lùi hiệu lực thi hành
Theo quy định tại Nghị quyết 144/2016/QH13, hiệu lực thi hành của các luật sau đây sẽ được lùi từ ngày 01/07/2016 cho đến ngày Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự 2015 có hiệu lực:
- Bộ luật Hình sự 2015 (Luật số 100/2015/QH13);
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (Luật số 101/2015/QH13);
- Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015 (Luật số 99/2015/QH13);
- Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam 2015 (Luật số 94/2015/QH13).
Tiếp tục áp dụng các quy định cũ để tránh khoảng trống pháp lý
Trong thời gian lùi hiệu lực thi hành của các đạo luật nêu trên, để đảm bảo hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm không bị gián đoạn, Quốc hội quyết định tiếp tục áp dụng các văn bản pháp luật hiện hành, bao gồm:
- Bộ luật Hình sự 1999 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009);
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2003;
- Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự năm 2004;
- Quy chế về tạm giữ, tạm giam ban hành kèm theo Nghị định số 89/1998/NĐ-CP.
Ngoại lệ quan trọng: Các quy định có lợi cho người phạm tội vẫn có hiệu lực
Mặc dù lùi hiệu lực chung, nhưng Quốc hội vẫn giữ nguyên tinh thần nhân đạo của pháp luật xã hội chủ nghĩa. Cụ thể, các quy định có lợi cho người phạm tội tại Bộ luật Hình sự 2015 và Nghị quyết 109/2015/QH13 vẫn tiếp tục được áp dụng kể từ ngày 01/07/2016.
"Các quy định có lợi cho người phạm tội tại khoản 3 Điều 7 của Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13 và điểm b khoản 1 Điều 1 của Nghị quyết số 109/2015/QH13; khoản 2 Điều 1 và các quy định khác có lợi cho người phạm tội tại Nghị quyết số 109/2015/QH13 tiếp tục được thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2016."
Điều này có nghĩa là những trường hợp phạm tội mà theo luật cũ bị xử phạt nặng hơn nhưng theo luật mới được giảm nhẹ, miễn trách nhiệm hình sự hoặc không coi là tội phạm thì vẫn được áp dụng theo hướng có lợi nhất cho họ.
Lời khuyên cho người dân và các cơ quan tố tụng
Việc lùi hiệu lực thi hành này đòi hỏi các cơ quan tiến hành tố tụng (Công an, Viện kiểm sát, Tòa án) cần hết sức lưu ý trong việc áp dụng văn bản pháp luật để tránh sai sót trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử. Đối với người dân, đặc biệt là những người đang có liên quan đến các vụ án hình sự, cần tìm hiểu kỹ các quy định chuyển tiếp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Nghị quyết 144/2016/QH13 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 30/06/2016, đánh dấu một giai đoạn chuyển tiếp đặc biệt trong lịch sử tư pháp nước nhà.