Ngày 30/06/2017, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký ban hành Quyết định 24/2017/QĐ-TTg quy định về cơ chế điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân. Văn bản này có hiệu lực từ ngày 15/08/2017, thay thế hoàn toàn cho Quyết định 69/2013/QĐ-TTg trước đây, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc điều hành thị trường năng lượng tại Việt Nam.
Mở rộng quyền tự quyết cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)
Một trong những điểm mới nổi bật nhất của Quyết định 24/2017/QĐ-TTg chính là việc phân cấp thẩm quyền điều chỉnh giá điện dựa trên mức độ biến động của các thông số đầu vào. Theo đó, EVN được trao quyền chủ động hơn trong việc cân đối tài chính và vận hành hệ thống điện quốc gia.
Kỹ sư điện kiểm tra hệ thống trạm biến áp nhằm đảm bảo vận hành an toàn (ảnh minh họa)
Cụ thể, tại Điều 5 và Điều 6 của Quyết định này, các mức điều chỉnh tăng giá điện được quy định như sau:
- Mức tăng từ 3% đến dưới 5%: EVN được quyền quyết định điều chỉnh tăng giá bán điện bình quân ở mức tương ứng. Sau khi thực hiện, EVN có trách nhiệm lập hồ sơ báo cáo Bộ Công Thương và Bộ Tài chính để kiểm tra, giám sát.
- Mức tăng từ 5% đến dưới 10%: EVN phải báo cáo và được sự chấp thuận của Bộ Công Thương trước khi triển khai. Đây là một sự thay đổi so với quy định cũ (trước đây là từ 7% đến dưới 10%).
- Mức tăng từ 10% trở lên: Hoặc trường hợp điều chỉnh ngoài khung giá quy định, Bộ Công Thương sẽ chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính kiểm tra, rà soát và báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho ý kiến cuối cùng.
"Trường hợp giá bán điện bình quân cần điều chỉnh tăng từ 3% đến dưới 5% so với giá bán điện bình quân hiện hành và trong khung giá quy định, Tập đoàn Điện lực Việt Nam quyết định điều chỉnh tăng giá bán điện bình quân ở mức tương ứng."
Cơ chế giảm giá điện linh hoạt theo thị trường
Không chỉ quy định về việc tăng giá, Quyết định 24/2017/QĐ-TTg còn nhấn mạnh trách nhiệm của EVN trong việc giảm giá điện. Khi các thông số đầu vào cơ bản (như giá nhiên liệu, tỷ giá ngoại tệ...) biến động làm giá bán điện bình quân tính toán thấp hơn mức hiện hành, EVN có trách nhiệm điều chỉnh giảm tương ứng để đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng.
Công tơ điện cơ học phổ biến tại các hộ gia đình Việt Nam năm 2017 (ảnh minh họa)
Kiểm tra, giám sát và tính minh bạch
Để đảm bảo việc điều chỉnh giá điện diễn ra công bằng, Quyết định 24/2017/QĐ-TTg quy định thời gian giữa hai lần điều chỉnh giá điện liên tiếp tối thiểu là 06 tháng. Điều này giúp ổn định tâm lý thị trường và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất chủ động kế hoạch kinh doanh.
Hàng năm, Bộ Công Thương sẽ chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính kiểm tra chi phí sản xuất kinh doanh điện của năm trước liền kề dựa trên báo cáo tài chính đã được kiểm toán độc lập. Kết quả kiểm tra này phải được công bố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng, đảm bảo tính minh bạch tối đa trong hoạt động điều hành giá năng lượng quốc gia.
Việc ban hành cơ chế mới này được kỳ vọng sẽ giúp ngành điện vận hành theo cơ chế thị trường một cách nhịp nhàng hơn, đồng thời vẫn giữ vững vai trò điều tiết vĩ mô của Nhà nước đối với mặt hàng thiết yếu này.