Việc xác định thu nhập chịu thuế là bước khởi đầu quan trọng nhất trong quy trình quyết toán thuế của bất kỳ doanh nghiệp nào. Với việc ban hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 (số 67/2025/QH15), các quy định về thu nhập chịu thuế đã được hệ thống hóa một cách chặt chẽ và minh bạch hơn.
Thu nhập chịu thuế - "Xương sống" của nghĩa vụ thuế doanh nghiệp
Theo quy định tại Điều 3 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, thu nhập chịu thuế không chỉ gói gọn trong các hoạt động kinh doanh cốt lõi mà còn mở rộng ra nhiều nguồn thu khác phát sinh trong quá trình vận hành.
Cụ thể, thu nhập chịu thuế bao gồm:
- Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.
- Các khoản "thu nhập khác" được quy định chi tiết tại khoản 2 Điều 3.
"1. Thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và thu nhập khác quy định tại khoản 2 Điều này."
"Thu nhập khác" - Những khoản thu nhập dễ bị bỏ sót
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp thường lúng túng khi phân loại các khoản thu nhập không đến từ hoạt động kinh doanh chính. Khoản 2 Điều 3 đã liệt kê danh mục chi tiết bao gồm:
- Chuyển nhượng vốn và bất động sản: Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chứng khoán, dự án đầu tư hay quyền thăm dò khoáng sản đều thuộc diện chịu thuế.
- Quyền sở hữu trí tuệ: Thu nhập từ quyền sử dụng, quyền sở hữu tài sản, bao gồm cả chuyển giao công nghệ.
- Lãi tiền gửi và ngoại tệ: Các khoản lãi từ tiền gửi, cho vay vốn hoặc chênh lệch tỷ giá khi bán ngoại tệ (trừ hoạt động tín dụng chuyên biệt).
- Các khoản nợ và tài trợ: Khoản nợ khó đòi đã xóa nay đòi được, nợ không xác định được chủ nợ, hoặc các khoản tài trợ, tặng cho bằng tiền/hiện vật.
Quy định đối với doanh nghiệp nước ngoài và đầu tư quốc tế
Một điểm đáng chú ý tại khoản 3 Điều 3 là việc xác định thu nhập của doanh nghiệp nước ngoài. Theo đó, thu nhập phát sinh tại Việt Nam là thu nhập có nguồn gốc từ Việt Nam, bất kể địa điểm kinh doanh ở đâu. Điều này giúp ngăn chặn các hành vi chuyển giá hoặc né thuế thông qua các mô hình kinh doanh xuyên biên giới.
Ngược lại, đối với doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài, khoản 4 Điều 3 cho phép trừ số thuế đã nộp ở nước ngoài vào số thuế phải nộp tại Việt Nam, nhưng không vượt quá mức thuế tính theo luật định của Việt Nam. Đây là quy định nhằm tránh đánh thuế hai lần, tạo điều kiện cho doanh nghiệp vươn tầm quốc tế.
Thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung (IIR) - Điểm mới cần lưu ý
Lần đầu tiên, khái niệm thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung về tổng hợp thu nhập chịu thuế tối thiểu (IIR) được đưa vào luật tại khoản 5 Điều 3. Đây là bước đi nhằm thích ứng với các quy tắc thuế tối thiểu toàn cầu, đảm bảo quyền thu thuế của Việt Nam đối với các tập đoàn đa quốc gia lớn.
Việc nắm vững các quy định tại Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi của doanh nghiệp. Hiểu đúng về thu nhập chịu thuế sẽ giúp doanh nghiệp chủ động trong việc lập kế hoạch tài chính, tránh các rủi ro pháp lý và tận dụng tối đa các ưu đãi thuế hợp pháp.