Nhằm kiện toàn bộ máy tổ chức và nâng cao hiệu quả xét xử theo tinh thần cải cách tư pháp, ngày 15/01/2018, Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Công văn số 26/TANDTC-TCCB gửi Chánh án Tòa án nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Văn bản này đưa ra những hướng dẫn cụ thể về phương án tổ chức các Tòa chuyên trách, bám sát quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2014.
Mô hình 06 Tòa chuyên trách tại các đô thị lớn
Theo nội dung Công văn, các đơn vị gồm Tòa án nhân dân (TAND) TP. Hà Nội, TAND TP. Hồ Chí Minh, TAND tỉnh Bình Dương và TAND tỉnh Đồng Nai sẽ được thành lập đầy đủ 06 Tòa chuyên trách. Đây là những địa phương có khối lượng công việc lớn và tính chất vụ việc phức tạp, đòi hỏi sự chuyên môn hóa cao trong công tác xét xử.
Cụ thể, cơ cấu tổ chức tại các đơn vị này sẽ bao gồm các Tòa chuyên trách theo quy định. Mỗi Tòa chuyên trách sẽ có Chánh tòa và 01 Phó Chánh tòa để điều hành hoạt động chuyên môn.
Phân cấp tổ chức Tòa chuyên trách tại Tòa án cấp tỉnh
Đối với các Tòa án cấp tỉnh còn lại, việc thành lập các Tòa chuyên trách được căn cứ vào số lượng Thẩm phán hiện có:
- Đơn vị có từ 22 Thẩm phán trở lên: Được thành lập 05 Tòa chuyên trách, bao gồm: Tòa hình sự, Tòa dân sự, Tòa gia đình và người chưa thành niên, Tòa hành chính và Tòa kinh tế. Mỗi tòa có Chánh tòa và 01 Phó Chánh tòa.
- Đơn vị có từ 14 đến 20 Thẩm phán: Được thành lập 04 Tòa chuyên trách, gồm: Tòa hình sự, Tòa dân sự, Tòa gia đình và người chưa thành niên, Tòa hành chính.
- Đơn vị có từ 11 đến 13 Thẩm phán: Được thành lập 03 Tòa chuyên trách, gồm: Tòa hình sự, Tòa dân sự và Tòa hành chính. Tại các đơn vị này, Tòa chuyên trách chỉ bố trí Chánh tòa.
Tổ chức Tòa chuyên trách tại Tòa án cấp huyện
Tại cấp huyện, việc tổ chức Tòa chuyên trách phụ thuộc vào số lượng vụ việc giải quyết trung bình hàng năm:
"Trường hợp có số lượng các loại vụ, việc phải giải quyết trên 2000 vụ, việc/năm trở lên được tổ chức 04 Tòa chuyên trách, gồm: Tòa hình sự, Tòa dân sự, Tòa gia đình và người chưa thành niên, Tòa hành chính. Các Tòa chuyên trách này có Chánh tòa và 01 Phó Chánh tòa."
Đối với các đơn vị có quy mô nhỏ hơn:
- Từ 1000 đến dưới 2000 vụ, việc/năm: Tổ chức 03 Tòa chuyên trách (Hình sự, Dân sự, Gia đình và người chưa thành niên).
- Từ 700 đến dưới 1000 vụ, việc/năm: Tổ chức 02 Tòa chuyên trách (Hình sự và Dân sự).
- Dưới 700 vụ, việc/năm: Không tổ chức Tòa chuyên trách để đảm bảo tính tinh gọn của bộ máy.
Việc triển khai phương án này không chỉ giúp cụ thể hóa các quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2014 mà còn tạo tiền đề quan trọng để nâng cao tính chuyên nghiệp, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân trong quá trình tố tụng.