Bối cảnh cải cách tư pháp và sự thay đổi trong hệ thống Thi hành án
Trong nỗ lực hiện đại hóa nền tư pháp và nâng cao hiệu quả thực thi bản án, Việt Nam đang tiến tới những thay đổi mang tính bước ngoặt trong tổ chức bộ máy. Theo tinh thần của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 và các văn bản hướng dẫn mới nhất, từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền và quy trình thi hành án dân sự sẽ có những điều chỉnh quan trọng nhằm đảm bảo tính thống nhất và chuyên nghiệp.
Thẩm quyền thi hành án dân sự: Tập trung về cấp tỉnh
Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy. Căn cứ quy định tại Điều 35 Luật Thi hành án dân sự 2025 (đã được sửa đổi, bổ sung), toàn bộ hồ sơ thi hành án sẽ được tập trung quản lý tại Cục Thi hành án dân sự tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
Cụ thể, Cục Thi hành án dân sự cấp tỉnh sẽ trực tiếp phân công các Phòng Thi hành án dân sự khu vực tổ chức thi hành đối với các loại vụ việc sau:
- Các vụ việc đang được các Chi cục Thi hành án dân sự trong khu vực thực hiện trước thời điểm sắp xếp tổ chức.
- Các bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực; các bản án, quyết định phúc thẩm, giám đốc thẩm hoặc tái thẩm đối với các vụ việc tại khu vực đó.
- Các trường hợp đặc thù khác theo quyết định điều động của Thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự cấp tỉnh.
Quy trình tiếp nhận bản án và hồ sơ thi hành án
Việc chuyển giao bản án giữa Tòa án và cơ quan Thi hành án cũng được siết chặt để tránh tình trạng chậm trễ. Theo Điều 28 Luật Thi hành án dân sự 2025, Tòa án có trách nhiệm chuyển giao đầy đủ bản án, quyết định kèm theo các tài liệu liên quan như biên bản kê biên, tạm giữ tài sản hoặc vật chứng cho cơ quan thi hành án có thẩm quyền.
Sau khi hoàn tất việc sắp xếp tổ chức, cơ quan Thi hành án dân sự cấp tỉnh sẽ là đầu mối duy nhất tiếp nhận và ra quyết định thi hành án. Điều này giúp giảm bớt các tầng nấc trung gian, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong việc theo dõi tiến độ giải quyết vụ việc.
Lời khuyên cho người dân và đương sự
Với những thay đổi về địa điểm và thẩm quyền giải quyết, người dân cần lưu ý cập nhật thông tin về cơ quan thi hành án khu vực mới để thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình. Việc tập trung thẩm quyền về cấp tỉnh và khu vực được kỳ vọng sẽ hạn chế sự can thiệp cục bộ, nâng cao tính khách quan và đẩy nhanh tốc độ thi hành các bản án đã có hiệu lực pháp luật.