Tại Việt Nam, ung thư đại - trực tràng hiện đang nằm trong nhóm 10 bệnh ung thư phổ biến nhất với tỷ lệ mắc chuẩn theo tuổi là 10,1/100.000 dân. Trước thực trạng bệnh lý này có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp, ngày 19/04/2018, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến đã thay mặt Bộ trưởng ký ban hành Quyết định 2549/QĐ-BYT về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ung thư đại - trực tràng”.
Bác sĩ tư vấn phác đồ điều trị ung thư đại trực tràng cho bệnh nhân (ảnh minh họa)
Nhận diện các yếu tố nguy cơ và triệu chứng lâm sàng
Theo tài liệu hướng dẫn mới nhất này, yếu tố dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc hình thành bệnh. Chế độ ăn nhiều thịt, mỡ động vật nhưng lại thiếu hụt chất xơ và các Vitamin thiết yếu (A, B, C, E, Canxi) làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh. Đặc biệt, các thực phẩm chứa benzopyren hoặc nitrosamin được cảnh báo là có khả năng gây ung thư cao.
Về mặt lâm sàng, người bệnh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu như:
- Rối loạn lưu thông ruột, táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.
- Đi ngoài ra nhầy máu (triệu chứng phổ biến nhất).
- Đau bụng âm ỉ hoặc đau kiểu tắc ruột tùy vị trí khối u.
- Gầy sút cân nhanh chóng (từ 5-10kg trong vòng vài tháng).
Quy trình chẩn đoán chuyên sâu theo tiêu chuẩn Bộ Y tế
Để xác định chính xác tình trạng bệnh, Quyết định 2549/QĐ-BYT yêu cầu kết hợp đa phương pháp:
1. Nội soi: Soi đại - trực tràng ống mềm là phương pháp quan trọng nhất để xác định vị trí, đặc điểm khối u và thực hiện bấm sinh thiết.
2. Chẩn đoán hình ảnh: Sử dụng chụp cắt lớp vi tính (CT), cộng hưởng từ (MRI) và siêu âm để đánh giá mức độ xâm lấn và di căn xa.
3. Y học hạt nhân: Các kỹ thuật hiện đại như PET/CT, PET/MRI với F18-FDG giúp đánh giá chính xác giai đoạn bệnh và lập kế hoạch xạ trị.
Chế độ dinh dưỡng giàu chất xơ giúp phòng ngừa ung thư đại trực tràng (ảnh minh họa)
Phác đồ điều trị đa mô thức: Phẫu thuật, Hóa trị và Xạ trị
Hướng dẫn chuyên môn nhấn mạnh việc cá thể hóa điều trị dựa trên giai đoạn bệnh (theo hệ thống TNM của UICC/AJCC 2010). Nguyên tắc chung là ưu tiên phẫu thuật triệt căn kết hợp với hóa - xạ trị bổ trợ.
"Điều 2. Tài liệu chuyên môn môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ung thư đại - trực tràng” được áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong cả nước."
Đối với ung thư đại tràng, phẫu thuật cắt đoạn đại tràng kèm vét hạch vùng (tối thiểu 12 hạch) là tiêu chuẩn vàng. Trong khi đó, với ung thư trực tràng, kỹ thuật cắt toàn bộ mạc treo trực tràng (TME) được chỉ định cho các khối u ở vị trí trung bình và thấp nhằm bảo tồn tối đa cơ thắt và chức năng sinh dục cho bệnh nhân.
Đáng chú ý, tài liệu năm 2018 cũng đã cập nhật các liệu pháp điều trị đích và miễn dịch như sử dụng Cetuximab, Bevacizumab, Pembrolizumab hoặc Nivolumab cho các trường hợp di căn đã thất bại với hóa trị truyền thống, mở ra hy vọng mới cho bệnh nhân giai đoạn muộn.
Văn bản này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 19/04/2018 và được áp dụng thống nhất tại tất cả các bệnh viện, viện trực thuộc Bộ Y tế và Sở Y tế các tỉnh, thành phố trên toàn quốc.