Thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy theo Nghị quyết 18-NQ/TW năm 2017, ngành Thuế đang bước vào một cuộc cải cách tổ chức quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Theo kế hoạch, hàng trăm Chi cục Thuế sẽ được sáp nhập, kéo theo đó là những thay đổi căn bản về nhân sự và phương thức vận hành.
Cuộc "cách mạng" tinh gọn: Giảm 50% số lượng Chi cục Thuế
Theo lộ trình được phê duyệt tại Quyết định 520/QĐ-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính, mục tiêu đặt ra là sắp xếp lại 329 Chi cục Thuế quận, huyện, thị xã thuộc 63 Cục Thuế trên cả nước để thành lập 154 Chi cục Thuế khu vực. Đây không chỉ là con số cơ học mà là một bước đi chiến lược nhằm giảm bớt các tầng nấc trung gian, tập trung nguồn lực cho công tác quản lý thuế hiện đại.
Việc sáp nhập này được thực hiện dựa trên các tiêu chí về đặc điểm tự nhiên, dân số và quy mô quản lý thu trên địa bàn. Bộ Tài chính kỳ vọng sau khi sáp nhập, bộ máy sẽ hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn, đồng thời giảm chi phí vận hành ngân sách.
Bài toán nhân sự: Khi Chi cục trưởng có thể phải làm... Chi cục phó
Một trong những nội dung "nóng" nhất trong quá trình sáp nhập chính là việc sắp xếp các chức danh lãnh đạo. Tại Chỉ thị 01/CT-BTC năm 2018, Bộ Tài chính đã đưa ra những quy định rất cụ thể và có phần "khắc nghiệt" để đảm bảo tính công bằng:
- Dừng bổ nhiệm mới: Tạm dừng việc bổ nhiệm mới các chức danh lãnh đạo cấp Chi cục và cấp Đội trên toàn quốc để ưu tiên sắp xếp nhân sự dôi dư sau sáp nhập.
- Ưu tiên bố trí tương đương: Các Chi cục trưởng, Đội trưởng sẽ được ưu tiên bố trí vào các vị trí tương đương. Tuy nhiên, nếu không còn vị trí, họ có thể phải chấp nhận làm cấp phó tại các bộ phận phù hợp.
- Bảo lưu phụ cấp: Để đảm bảo quyền lợi, những trường hợp điều chuyển xuống chức vụ thấp hơn vẫn được bảo lưu phụ cấp chức vụ lãnh đạo theo quy định hiện hành.
- Số lượng cấp phó: Trong giai đoạn chuyển tiếp, số lượng cấp phó có thể cao hơn quy định, nhưng sẽ giảm dần qua việc nghỉ hưu hoặc điều chuyển mà không được bổ nhiệm thay thế.
Duy trì 3 bộ phận cốt lõi: Người nộp thuế không bị bỏ rơi
Nhiều người dân lo ngại khi sáp nhập Chi cục Thuế khu vực, họ sẽ phải đi xa hơn để thực hiện các thủ tục hành chính. Giải tỏa nỗi lo này, Tổng cục Thuế đã hướng dẫn các Cục Thuế tạm thời duy trì 3 bộ phận trực tiếp tiếp xúc với người nộp thuế tại các địa bàn không đặt trụ sở chính:
1. Bộ phận "Một cửa"
Đây là nơi tiếp nhận hồ sơ, thủ tục về thuế, đơn thư và giải quyết các vướng mắc phát sinh. Việc duy trì bộ phận này giúp người dân và doanh nghiệp vẫn có thể nộp hồ sơ tại địa bàn huyện cũ mà không cần di chuyển đến trụ sở Chi cục Thuế khu vực mới.
2. Bộ phận Trước bạ và thu khác
Để tạo thuận lợi cho các giao dịch dân sự, bộ phận này sẽ tiếp tục giải quyết và trả kết quả đăng ký quyền sở hữu ô tô, xe máy, nhà đất... ngay tại địa phương, đảm bảo tính kịp thời cho các nhu cầu thiết yếu của người dân.
3. Bộ phận Thuế xã, phường
Bộ phận này đóng vai trò quan trọng trong việc đôn đốc thu nộp, quản lý các hộ kinh doanh mới phát sinh hoặc hộ nghỉ kinh doanh. Sự hiện diện của cán bộ thuế tại cơ sở giúp công tác quản lý sát sao và hỗ trợ người kinh doanh tốt hơn.
"Việc sáp nhập phải đảm bảo không gây xáo trộn lớn, không làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ thu ngân sách và đặc biệt là không gây khó khăn cho người nộp thuế." - Trích nội dung Chỉ thị 01/CT-BTC năm 2018.
Về cơ sở vật chất, các Chi cục Thuế cũ vẫn có thể được sử dụng làm nơi làm việc tạm thời cho đến khi có phương án xử lý tài sản công cụ thể. Điều này giúp tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có và tránh lãng phí trong giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi.
Cuộc cải cách này được kỳ vọng sẽ tạo ra một diện mạo mới cho ngành Thuế Việt Nam: Tinh gọn hơn, chuyên nghiệp hơn và thân thiện hơn với người nộp thuế.