Kỳ thi THPT Quốc gia 2018 vừa qua đã để lại nhiều dư âm trong dư luận, đặc biệt là ở môn Giáo dục công dân (GDCD). Vốn được coi là môn "gỡ điểm", nhưng đề thi năm nay lại khiến không ít thí sinh, thậm chí là cả những người có chuyên môn về luật, phải ngỡ ngàng trước độ khó và tính chuyên sâu của các câu hỏi pháp lý.
"Đề Giáo dục công dân mà tưởng đề Luật"
Ngay sau khi kết thúc môn thi GDCD trong tổ hợp Khoa học xã hội, các diễn đàn sinh viên Luật đã bùng nổ những cuộc thảo luận sôi nổi. Nhiều bình luận như “Toàn hỏi về pháp luật là nhiều”, hay “Đề giáo dục công dân mà tưởng đề luật” đã phản ánh đúng thực tế của mã đề thi năm nay. Theo đánh giá sơ bộ, có khoảng gần 80% câu hỏi trong đề thi liên quan trực tiếp đến các quy định pháp luật hiện hành.
Các nội dung pháp lý không chỉ dừng lại ở mức độ nhận biết mà đã chuyển sang vận dụng và vận dụng cao. Thí sinh phải đối mặt với các câu hỏi về trách nhiệm pháp lý, các hành vi vi phạm pháp luật dựa trên Luật xử lý vi phạm hành chính 2012, hay các nguyên tắc giao kết hợp đồng phức tạp quy định tại Bộ luật dân sự 2015.
Thách thức tư duy logic và kiến thức nền tảng
Điểm đặc biệt của đề thi năm nay là sự xuất hiện dày đặc của các câu hỏi tình huống (case study). Những tình huống này đòi hỏi thí sinh phải có tư duy suy luận logic cực kỳ sắc bén để phân biệt giữa các loại vi phạm: hình sự, dân sự, hành chính hay kỷ luật. Thậm chí, một số câu hỏi về quyền con người và quyền công dân dựa trên nền tảng của Hiến pháp 2013 cũng được lồng ghép khéo léo, khiến ngay cả các cử nhân Luật cũng phải "toát mồ hôi" để tìm ra đáp án chính xác nhất trong thời gian ngắn.
Với thời gian làm bài chỉ 50 phút cho 40 câu hỏi trắc nghiệm, thí sinh chỉ có trung bình hơn 1 phút cho mỗi câu. Đối với những câu hỏi tình huống dài với nhiều nhân vật và tình tiết đan xen, áp lực thời gian trở thành rào cản lớn nhất. Việc xác định ai là người vi phạm, vi phạm điều gì và phải chịu trách nhiệm ra sao đòi hỏi một sự am hiểu luật pháp chắc chắn.
Nhận định từ chuyên gia và Bộ Giáo dục
Nhiều giáo viên THPT nhận định rằng, với cấu trúc đề thi có tính phân hóa cao như năm nay, môn GDCD sẽ không còn là "mưa điểm 10" như các năm trước. Đề thi đã thực hiện tốt vai trò phân loại thí sinh để xét tuyển vào các trường Đại học, Cao đẳng.
Trước những ý kiến về độ khó của đề, đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định nội dung thi hoàn toàn nằm trong chương trình lớp 11 và lớp 12, không vượt quá chuẩn kiến thức kỹ năng. Cụ thể:
Kiến thức lớp 12 chiếm khoảng 80-85%, lớp 11 chiếm 15-20%. Các câu hỏi được sắp xếp theo thứ tự từ dễ đến khó, giúp thí sinh dễ dàng tiếp cận và phân bổ thời gian hợp lý.
Dù còn nhiều tranh luận, nhưng không thể phủ nhận rằng đề thi GDCD 2018 đã tạo ra một luồng gió mới, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu biết pháp luật ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Đây không chỉ là một môn học để thi, mà còn là hành trang pháp lý cần thiết cho mỗi công dân trong tương lai.
Hệ thống Pháp luật