Ngày 26/06/2018, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 92/2018/NĐ-CP quy định về việc quản lý và sử dụng Quỹ Tích lũy trả nợ. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa Luật Quản lý nợ công 2017, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2018.
Trụ sở Bộ Tài chính - Cơ quan trực tiếp quản lý Quỹ Tích lũy trả nợ (ảnh minh họa)
Quỹ Tích lũy trả nợ là gì và do ai quản lý?
Theo quy định mới nhất, Quỹ Tích lũy trả nợ là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, được thành lập nhằm mục tiêu đảm bảo nguồn vốn để thực hiện nghĩa vụ trả nợ của các khoản vay về cho vay lại và xử lý rủi ro phát sinh từ việc cho vay lại, bảo lãnh Chính phủ.
Về bộ máy quản lý, Điều 3 Nghị định 92/2018/NĐ-CP xác định rõ Bộ Tài chính là cơ quan chịu trách nhiệm quản lý Quỹ. Các đối tượng chịu sự điều chỉnh trực tiếp bao gồm các cơ quan được ủy quyền cho vay lại, bên vay lại nguồn vốn vay nước ngoài của Chính phủ và các đối tượng được bảo lãnh.
Các nhiệm vụ chi quan trọng của Quỹ
Quỹ Tích lũy trả nợ không chỉ đơn thuần là nơi tích trữ tiền mà còn đóng vai trò điều tiết và ứng cứu tài chính trong các tình huống nợ công phức tạp. Cụ thể, các khoản chi của Quỹ bao gồm:
- Chi trả nợ nước ngoài: Thanh toán gốc, lãi và phí đối với các khoản vay về cho vay lại.
- Ứng vốn trả nợ thay: Thực hiện ứng vốn để trả nợ nước ngoài đối với các khoản vay về cho vay lại hoặc các khoản bảo lãnh Chính phủ khi đối tượng vay gặp khó khăn tạm thời.
- Xử lý rủi ro: Chi cho các hoạt động xử lý rủi ro theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
- Chi nghiệp vụ quản lý: Đảm bảo kinh phí cho các hoạt động quản lý nợ công từ nguồn thu phí quản lý cho vay lại và phí bảo lãnh.
Các chuyên gia tài chính phân tích phương án trả nợ công dựa trên nguồn lực từ Quỹ (ảnh minh họa)
Cơ chế hoàn trả ngân sách và sử dụng vốn nhàn rỗi
Một trong những điểm mới đáng chú ý là quy định về việc hoàn trả ngân sách nhà nước. Tại Điều 11 Nghị định 92/2018/NĐ-CP, hàng tháng Quỹ phải hoàn trả ngân sách phần nghĩa vụ trả nợ nước ngoài mà ngân sách đã ứng trả trước đó. Thời hạn chậm nhất là ngày 10 của tháng tiếp theo.
Bên cạnh đó, để tối ưu hóa nguồn lực, Điều 13 Nghị định 92/2018/NĐ-CP cho phép Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định việc sử dụng nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của Quỹ để:
"1. Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định việc sử dụng nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của Quỹ cho ngân sách nhà nước vay. Các điều kiện về thời hạn và lãi suất do Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định đối với từng khoản vay."
Ngoài việc cho ngân sách vay, Quỹ còn có thể đầu tư vào các công cụ an toàn như mua trái phiếu Chính phủ hoặc gửi tiền tại các ngân hàng thương mại có độ tín nhiệm cao theo quy định.
Tác động đến an toàn tài chính quốc gia
Việc vận hành Quỹ Tích lũy trả nợ theo cơ chế mới từ tháng 7/2018 được kỳ vọng sẽ tạo ra một "lá chắn" vững chắc cho ngân sách nhà nước trước các biến động của nợ công. Thay vì bị động ứng phó, Chính phủ giờ đây có một công cụ chuyên nghiệp để quản lý dòng tiền, đảm bảo uy tín quốc tế của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết vay nợ nước ngoài.
Nghị định này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2018 và thay thế cho Quyết định 01/2013/QĐ-TTg trước đây.