Tết Trung thu (15/8 Âm lịch) đang đến gần trong niềm háo hức của trẻ nhỏ và sự hoài niệm của người lớn. Giữa không gian rực rỡ của các loại đèn ông sao, đèn lồng truyền thống, nhiều người vẫn tìm kiếm cảm giác lãng mạn từ việc thả đèn trời lên không trung. Tuy nhiên, ít ai biết rằng đằng sau vẻ đẹp lung linh ấy là những hiểm họa cháy nổ kinh hoàng, và quan trọng hơn, đây là hành vi bị pháp luật Việt Nam nghiêm cấm triệt để.
Đèn trời - Nét đẹp văn hóa đối mặt với rủi ro an toàn cháy nổ
Đèn trời vốn là một loại đèn truyền thống có hình trụ, cấu tạo khá đơn giản từ giấy bản, khung tre và sợi thép mảnh. Điểm mấu chốt giúp đèn bay lên là bấc đèn được tẩm dầu hoặc sáp. Khi đốt bấc, không khí bên trong đèn nóng lên, tạo lực nâng đưa chiếc đèn bay cao và xa theo gió.
Dù từng được coi là một thú chơi tao nhã tại nhiều địa phương, đặc biệt là ở những làng nghề truyền thống, nhưng thực tế cho thấy đèn trời là một "mồi lửa" di động không thể kiểm soát. Khi bay lên cao, hướng đi và điểm rơi của đèn hoàn toàn phụ thuộc vào sức gió. Một chiếc đèn trời đang cháy có thể rơi xuống mái nhà, kho xăng dầu, hoặc vướng vào đường dây điện, gây ra những hậu quả thảm khốc.
Lệnh cấm tuyệt đối từ Chính phủ: Không có ngoại lệ cho đèn trời
Trước những vụ hỏa hoạn nghiêm trọng do đèn trời gây ra trên phạm vi cả nước, từ giữa năm 2009, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 95/2009/QĐ-TTg với những quy định vô cùng nghiêm khắc.
Theo Điều 1 Quyết định 95/2009/QĐ-TTg quy định: Nghiêm cấm mọi tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, đốt và thả “đèn trời” trong phạm vi cả nước.
Quy định này cho thấy sự quyết liệt của cơ quan quản lý trong việc loại bỏ một thú chơi tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn công cộng. Việc cấm không chỉ dừng lại ở hành vi thả đèn mà còn bao quát toàn bộ chuỗi cung ứng từ sản xuất đến buôn bán, vận chuyển.
Mức xử phạt vi phạm về đèn trời theo quy định hiện hành (năm 2018)
Để cụ thể hóa các hình thức xử phạt, Chính phủ đã ban hành Nghị định 167/2013/NĐ-CP. Theo đó, các hành vi liên quan đến đèn trời sẽ bị xử phạt hành chính với mức phạt tiền khá cao:
- Đối với hành vi tàng trữ, vận chuyển đèn trời: Theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
- Đối với hành vi sản xuất, nhập khẩu, buôn bán đèn trời: Theo khoản 3 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP, mức phạt sẽ tăng lên từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
Ngoài việc bị phạt tiền, các cá nhân, tổ chức vi phạm còn bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính. Đây là những chế tài nghiêm khắc nhằm răn đe và ngăn chặn triệt để việc tái diễn thú chơi nguy hiểm này.
Tại sao đèn trời lại bị coi là "mồi lửa" di động?
Thực tế đã chứng minh những lo ngại của Chính phủ là hoàn toàn có cơ sở. Đã có không ít vụ việc đau lòng xảy ra mà nguyên nhân trực tiếp là từ những chiếc đèn trời "vô chủ". Điển hình là vụ đèn trời rơi vào lưới điện cao thế tại khu vực Long Biên (Hà Nội) vào đêm Giao thừa, khiến hàng chục ngàn hộ dân mất điện ngay thời khắc quan trọng nhất. Hay nghiêm trọng hơn là các vụ cháy cáp viễn thông, cháy kho bãi do đèn trời rơi trúng khi bấc lửa vẫn còn đang cháy âm ỉ.
Việc ban hành lệnh cấm dù gây ra nhiều nuối tiếc cho những người yêu mến nét văn hóa truyền thống, nhưng là bước đi cần thiết để bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân. Thay vì thả đèn trời, người dân có thể lựa chọn những loại đèn lồng, đèn ông sao truyền thống để vừa giữ được không khí Tết Trung thu, vừa đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Hy vọng rằng, với sự hiểu biết về pháp luật và ý thức trách nhiệm cộng đồng, mỗi người dân sẽ cùng chung tay đón một mùa Trung thu an toàn, lành mạnh, nói không với đèn trời.