Việc sử dụng đèn pha (đèn chiếu xa) khi lưu thông trong khu vực đô thị, đông dân cư là một trong những thói quen gây bức xúc nhất đối với người tham gia giao thông. Không chỉ gây chói mắt, làm mất tầm nhìn của người đi ngược chiều, hành vi này còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn thảm khốc. Chính vì vậy, pháp luật giao thông đường bộ đã quy định những chế tài xử phạt rất nghiêm khắc đối với lỗi vi phạm này.
Tại sao cấm sử dụng đèn pha trong khu đô thị và đông dân cư?
Đèn pha, hay còn gọi là đèn chiếu xa, là thiết bị chiếu sáng có cường độ mạnh, luồng sáng tập trung và chiếu ngang mặt đường với khoảng cách có thể lên tới hơn 100m. Mục đích chính của đèn pha là giúp người lái xe quan sát tốt hơn khi di chuyển trên các đoạn đường vắng, đường cao tốc hoặc đường ngoài đô thị không có hệ thống đèn chiếu sáng công cộng.
Tuy nhiên, khi đi trong thành phố hoặc khu đông dân cư, nơi đã có hệ thống đèn đường chiếu sáng đầy đủ, việc bật đèn pha trở nên dư thừa và cực kỳ nguy hiểm. Luồng sáng mạnh từ đèn pha sẽ chiếu trực diện vào mắt người điều khiển phương tiện đi ngược chiều, gây ra hiện tượng "mù tạm thời". Trong khoảnh khắc đó, người lái xe không thể quan sát được chướng ngại vật hoặc các phương tiện khác, dẫn đến những va chạm không đáng có.
Theo quy định tại khoản 12 Điều 8 của Luật Giao thông đường bộ 2008, hành vi sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị và khu đông dân cư là một trong những hành vi bị nghiêm cấm, trừ các xe được quyền ưu tiên đang đi làm nhiệm vụ theo quy định.
"Điều 8. Các hành vi bị nghiêm cấm... 12. Bấm còi, rú ga liên tục; bấm còi trong thời gian từ 22 giờ đến 05 giờ, bấm còi hơi, sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị và khu đông dân cư, trừ các xe được quyền ưu tiên đang đi làm nhiệm vụ theo quy định của Luật này."
Mức xử phạt lỗi bật đèn pha trong thành phố năm 2018
Tại thời điểm năm 2018, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ được thực hiện theo Nghị định 46/2016/NĐ-CP. Tùy vào loại phương tiện mà mức phạt sẽ khác nhau:
Đối với người điều khiển xe ô tô
Người điều khiển xe ô tô và các loại xe tương tự xe ô tô sẽ bị phạt tiền từ 600.000 đồng đến 800.000 đồng đối với hành vi sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị, khu đông dân cư. Mức phạt này cũng áp dụng cho hành vi sử dụng đèn chiếu xa khi tránh xe đi ngược chiều theo quy định tại khoản 3 Điều 5 Nghị định 46/2016/NĐ-CP.
Đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy
Người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy (kể cả xe máy điện) có thói quen bật đèn pha trong phố sẽ phải đối mặt với các mức phạt sau:
- Phạt tiền từ 80.000 đồng đến 100.000 đồng đối với hành vi sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị, khu đông dân cư (điểm e khoản 2 Điều 6).
- Phạt tiền từ 60.000 đồng đến 80.000 đồng đối với hành vi sử dụng đèn chiếu xa khi tránh xe đi ngược chiều (điểm g khoản 1 Điều 6).
Quy định về thời gian phải bật đèn xe
Bên cạnh việc sử dụng đèn pha đúng nơi, đúng chỗ, người lái xe cũng cần lưu ý về thời gian bắt buộc phải bật đèn chiếu sáng. Theo quy định, người điều khiển phương tiện phải bật đèn xe trong khoảng thời gian từ 19 giờ ngày hôm trước đến 05 giờ sáng ngày hôm sau hoặc khi có sương mù, thời tiết xấu hạn chế tầm nhìn.
Nếu không tuân thủ quy định về thời gian bật đèn, mức phạt cũng tương đương với lỗi sử dụng đèn pha sai quy định (lên đến 800.000 đồng với ô tô và 100.000 đồng với xe máy).
Lời khuyên cho tài xế: Hãy luôn kiểm tra bảng đồng hồ hiển thị trên xe. Nếu thấy biểu tượng đèn màu xanh dương (đèn pha) đang sáng khi đi trong phố, hãy chủ động chuyển sang chế độ đèn cốt (đèn chiếu gần - biểu tượng màu xanh lá cây) để đảm bảo an toàn cho chính mình và cộng đồng. Một hành động nhỏ nhưng thể hiện văn hóa giao thông văn minh và giúp bạn tránh được những biên bản xử phạt không đáng có.
*** Lưu ý: Nội dung bài viết này phản ánh quy định pháp luật tại thời điểm năm 2018. Từ ngày 01/01/2020, Nghị định 100/2019/NĐ-CP đã chính thức thay thế Nghị định 46/2016/NĐ-CP với mức xử phạt tăng cao hơn đối với nhiều hành vi vi phạm.