Bộ Công Thương vừa chính thức ban hành Thông tư 28/2018/TT-BCT quy định về việc vận hành thị trường phát điện cạnh tranh. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa lộ trình phát triển ngành điện, tuy nhiên pháp luật cũng quy định rõ những trường hợp đặc thù không tham gia vào thị trường này.
04 nhóm nhà máy điện đứng ngoài thị trường phát điện cạnh tranh
Theo quy định mới nhất tại Thông tư 28/2018/TT-BCT (có hiệu lực từ ngày 15/11/2018), thị trường phát điện cạnh tranh sẽ không bao gồm 04 loại hình nhà máy điện sau đây:
- Nhà máy điện BOT: Các dự án xây dựng - kinh doanh - chuyển giao thường có những cam kết riêng biệt về bao tiêu sản lượng và giá thành trong hợp đồng với Chính phủ.
- Nhà máy điện sử dụng năng lượng tái tạo (ngoại trừ thủy điện): Các nguồn điện từ gió, mặt trời, sinh khối... hiện đang được hưởng các cơ chế khuyến khích riêng (giá FIT) nên chưa tham gia chào giá cạnh tranh trực tiếp.
- Nhà máy điện tuabin khí có ràng buộc nhiên liệu: Đây là các đơn vị phải sử dụng tối đa nguồn khí thiên nhiên nội địa để đảm bảo các mục tiêu chiến lược và lợi ích quốc gia.
- Nhà máy điện trong khu công nghiệp: Những đơn vị này chủ yếu phục vụ nhu cầu nội bộ và chỉ bán phần sản lượng dư thừa lên lưới điện quốc gia.
Trách nhiệm tham gia thị trường của các đơn vị khác
Bên cạnh các trường hợp ngoại lệ, pháp luật cũng siết chặt trách nhiệm của các đơn vị phát điện khác. Cụ thể, các nhà máy điện sở hữu giấy phép hoạt động điện lực, có công suất đặt lớn hơn 30MW đấu nối vào hệ thống điện quốc gia bắt buộc phải tham gia thị trường.
Thời hạn để các đơn vị này hoàn tất thủ tục và chính thức tham gia chào giá là chậm nhất 30 ngày kể từ ngày vận hành thương mại. Việc chậm trễ có thể dẫn đến các chế tài xử lý theo quy định về vận hành hệ thống điện.
"Giá trần thị trường điện được xác định theo nguyên tắc: Không thấp hơn chi phí biến đổi của các tổ máy nhiệt điện chạy nền và chạy lưng trực tiếp chào bán trên thị trường điện; Không cao hơn 115% giá trần bản chào cao nhất trong các tổ máy nhiệt điện chạy nền hoặc chạy lưng trực tiếp chào bán trên thị trường điện."
Nguyên tắc xác định giá trần trong giao dịch
Một điểm đáng chú ý khác trong Thông tư 28/2018/TT-BCT là cơ chế kiểm soát giá. Giá trần thị trường điện (SMP cap) được thiết lập để đảm bảo tính ổn định, tránh tình trạng thao túng giá hoặc tăng giá đột biến gây ảnh hưởng đến an ninh năng lượng.
Cơ chế này dựa trên chi phí biến đổi của các tổ máy nhiệt điện đóng vai trò chủ đạo trong hệ thống. Việc duy trì biên độ giá trần không quá 115% so với bản chào cao nhất của nhóm chạy nền giúp tạo ra một sân chơi công bằng nhưng vẫn đảm bảo khả năng thu hồi chi phí cho các nhà đầu tư.
Các quy định này sẽ chính thức áp dụng từ giữa tháng 11 năm 2018, thay thế cho các văn bản cũ trước đây, đánh dấu một bước tiến mới trong việc minh bạch hóa thị trường năng lượng tại Việt Nam.
Hệ Thống Pháp Luật