Trong bối cảnh hạ tầng giao thông tại Việt Nam ngày càng phát triển, việc di chuyển vào ban đêm trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, một thực trạng đáng báo động là không ít người điều khiển phương tiện vẫn chưa phân biệt được hoặc cố tình sử dụng sai chế độ đèn chiếu sáng. Điều này không chỉ gây khó chịu cho người khác mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn thảm khốc do làm lóa mắt tài xế đi ngược chiều.
Phân biệt rạch ròi giữa đèn pha và đèn cốt
Theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 53 Luật Giao thông đường bộ 2008, xe cơ giới khi tham gia giao thông bắt buộc phải có đủ đèn chiếu sáng gần và xa. Tuy nhiên, mỗi loại đèn lại có công năng và phạm vi sử dụng hoàn toàn khác nhau:
- Đèn pha (Đèn chiếu xa): Có cường độ ánh sáng mạnh, luồng sáng cao và xa. Chế độ này giúp tài xế quan sát được các chướng ngại vật, biển báo từ khoảng cách lớn khi di chuyển tốc độ cao trên đường trường hoặc cao tốc. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất là luồng sáng này chiếu thẳng vào mắt người đi ngược chiều, gây mù tạm thời.
- Đèn cốt (Đèn chiếu gần): Có góc chiếu thấp, tập trung vào mặt đường ngay phía trước đầu xe. Đèn cốt giúp quan sát tình trạng mặt đường, ổ gà trong phạm vi gần và đặc biệt không gây chói mắt cho phương tiện đối diện.
Việc lạm dụng đèn pha trong đô thị không chỉ thể hiện sự thiếu ý thức mà còn là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Những điều cấm kỵ khi sử dụng đèn chiếu sáng
Pháp luật hiện hành quy định rất rõ về các trường hợp không được phép sử dụng đèn chiếu xa để đảm bảo an toàn chung. Cụ thể:
"Nghiêm cấm hành vi sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị và khu đông dân cư trong thời gian từ 22 giờ ngày hôm trước đến 05 giờ ngày hôm sau, trừ các xe được quyền ưu tiên đang đi làm nhiệm vụ theo quy định của Luật này." (Trích khoản 12 Điều 8 Luật Giao thông đường bộ 2008)
Ngoài ra, khi hai xe đi ngược chiều gặp nhau, tài xế bắt buộc phải chuyển từ đèn chiếu xa sang đèn chiếu gần để tránh gây lóa mắt cho nhau theo quy định tại khoản 3 Điều 17 Luật Giao thông đường bộ 2008.
Mức xử phạt vi phạm theo Nghị định 46/2016/NĐ-CP
Tại thời điểm năm 2018, các hành vi vi phạm về sử dụng đèn chiếu sáng được xử lý nghiêm theo Nghị định 46/2016/NĐ-CP. Mức phạt cụ thể như sau:
Đối với người điều khiển xe ô tô:
- Phạt tiền từ 600.000 đồng đến 800.000 đồng đối với hành vi sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị, khu đông dân cư (điểm b khoản 3 Điều 5).
- Phạt tiền từ 600.000 đồng đến 800.000 đồng đối với hành vi không chạy đúng phần đường, làn đường hoặc sử dụng đèn chiếu xa khi tránh xe đi ngược chiều (điểm g khoản 3 Điều 5).
Đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy:
- Phạt tiền từ 80.000 đồng đến 100.000 đồng đối với hành vi sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị, khu đông dân cư (điểm e khoản 2 Điều 6).
- Phạt tiền từ 60.000 đồng đến 80.000 đồng đối với hành vi sử dụng đèn chiếu xa khi tránh xe đi ngược chiều (điểm g khoản 1 Điều 6).
Có thể thấy, mức phạt đối với xe ô tô là khá cao, cho thấy tính chất nguy hiểm của hành vi này. Việc tuân thủ quy định không chỉ giúp bạn tránh bị mất tiền oan mà còn bảo vệ tính mạng cho chính mình và những người xung quanh.
Lời khuyên cho tài xế khi lái xe ban đêm
Để sử dụng đèn hiệu quả, tài xế nên hình thành thói quen: Luôn để chế độ đèn cốt khi di chuyển trong thành phố hoặc nơi có đèn đường. Chỉ bật đèn pha khi đi trên đường vắng, không có đèn cao áp và phải chủ động hạ đèn ngay khi thấy ánh sáng của xe đi ngược chiều từ xa. Ngoài ra, việc vệ sinh mặt kính đèn thường xuyên cũng giúp tối ưu hóa khả năng chiếu sáng, đảm bảo tầm nhìn tốt nhất trong mọi điều kiện thời tiết.
Hãy là một người tham gia giao thông văn minh bằng cách sử dụng đèn pha, đèn cốt đúng lúc, đúng chỗ!