Từ trước đến nay, việc chăm lo đời sống cho các đối tượng yếu thế, đặc biệt là hộ nghèo, luôn là ưu tiên hàng đầu trong chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Bước sang năm 2019, các quy định về chuẩn nghèo đa chiều và các gói hỗ trợ đi kèm đã được triển khai đồng bộ, mang lại cơ hội cải thiện đời sống rõ rệt cho hàng triệu gia đình. Vậy theo quy định hiện hành tại thời điểm này, hộ nghèo đang được hưởng những chính sách ưu đãi cụ thể nào?
Chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016-2020: Ai được công nhận là hộ nghèo?
Tại thời điểm năm 2019, việc xác định hộ nghèo không chỉ dựa vào thu nhập mà còn căn cứ vào mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản. Theo quy định tại Quyết định 59/2015/QĐ-TTg, chuẩn hộ nghèo được phân định rõ rệt giữa hai khu vực:
- Khu vực nông thôn: Là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí: Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống; hoặc có thu nhập trên 700.000 đồng đến 1.000.000 đồng nhưng thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.
- Khu vực thành thị: Là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí: Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống; hoặc có thu nhập trên 900.000 đồng đến 1.300.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.
Các dịch vụ xã hội cơ bản được dùng để đo lường bao gồm 05 lĩnh vực: Y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, thông tin. Việc áp dụng chuẩn nghèo đa chiều giúp Nhà nước đánh giá chính xác hơn tình trạng nghèo đói để có những tác động hỗ trợ trúng và đúng đối tượng.
Chính sách hỗ trợ y tế: Khám chữa bệnh không còn là gánh nặng
Một trong những quyền lợi quan trọng nhất đối với hộ nghèo là chính sách chăm sóc sức khỏe. Theo quy định tại Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014, người thuộc hộ nghèo được Nhà nước cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) hoàn toàn miễn phí. Đặc biệt, khi đi khám chữa bệnh đúng tuyến, đối tượng này sẽ được hỗ trợ 100% chi phí.
Bên cạnh đó, để giảm bớt khó khăn cho người bệnh khi phải điều trị nội trú, Nhà nước còn có các chính sách hỗ trợ chi phí ăn uống, đi lại và chuyên chở từ bệnh viện huyện lên tuyến trên trong các trường hợp cấp cứu hoặc khi vượt quá khả năng điều trị. Điều này giúp các gia đình nghèo yên tâm điều trị bệnh mà không phải lo lắng về những khoản chi phí phát sinh quá lớn.
Miễn, giảm học phí: Tiếp sức cho con em hộ nghèo đến trường
Giáo dục được coi là con đường bền vững nhất để thoát nghèo. Chính vì vậy, chính sách miễn giảm học phí cho học sinh, sinh viên thuộc hộ nghèo luôn được chú trọng. Căn cứ theo Nghị định 86/2015/NĐ-CP, các đối tượng sau đây sẽ được miễn học phí:
- Trẻ em học mẫu giáo và học sinh phổ thông có cha mẹ thuộc diện hộ nghèo theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.
- Học sinh, sinh viên học tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo.
Ngoài việc miễn học phí, các em còn có thể nhận được các khoản hỗ trợ chi phí học tập hàng tháng để mua sắm sách vở, đồ dùng học tập, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho gia đình trong mỗi mùa khai giảng.
Hỗ trợ vay vốn ưu đãi để xây dựng và sửa chữa nhà ở
An cư mới lạc nghiệp, thấu hiểu điều đó, Chính phủ đã ban hành Quyết định 33/2015/QĐ-TTg nhằm hỗ trợ hộ nghèo cải thiện điều kiện chỗ ở. Theo đó, hộ nghèo có nhu cầu sẽ được vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội với các điều kiện cực kỳ ưu đãi:
- Mức vay tối đa: 25 triệu đồng/hộ.
- Lãi suất: Chỉ 3%/năm.
- Thời hạn vay: 15 năm, trong đó thời gian ân hạn là 5 năm đầu (chưa phải trả nợ gốc và lãi).
Đối tượng được vay vốn là những hộ chưa có nhà ở hoặc đã có nhà nhưng quá tạm bợ, hư hỏng, dột nát, có nguy cơ sập đổ mà không có khả năng tự cải thiện. Đây là đòn bẩy quan trọng giúp các gia đình nghèo có được mái ấm vững chãi, chống chọi được với thiên tai, bão lũ.
Hỗ trợ tiền điện sinh hoạt hàng tháng
Dù là khoản hỗ trợ nhỏ nhưng lại có ý nghĩa thiết thực trong chi tiêu hàng ngày của hộ nghèo. Theo quy định tại Thông tư 190/2014/TT-BTC, mỗi hộ nghèo sẽ được hỗ trợ tiền điện sinh hoạt hàng tháng tương đương với giá trị của 30kWh điện tính theo mức giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 1 hiện hành.
Tại thời điểm năm 2019, mức hỗ trợ này thường rơi vào khoảng 46.000 đồng/hộ/tháng và được chi trả trực tiếp theo quý. Chính sách này giúp đảm bảo các hộ gia đình khó khăn vẫn có thể tiếp cận được nguồn năng lượng thiết yếu cho sinh hoạt cơ bản.
Tóm lại, các chính sách hỗ trợ hộ nghèo năm 2019 là một hệ thống giải pháp toàn diện, bao phủ hầu hết các nhu cầu thiết yếu của đời sống. Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình mà còn thể hiện tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau" của xã hội.