Trong văn hóa truyền thống của người Việt, chén rượu đầu xuân thường là lời chúc sức khỏe, may mắn. Tuy nhiên, ranh giới giữa sự hiếu khách và hành vi ép buộc đôi khi rất mong manh. Bước sang năm 2023, với sự siết chặt của các quy định pháp luật, việc "vui quá đà" dẫn đến ép rượu người khác có thể khiến bạn phải đối mặt với những án phạt hành chính nghiêm khắc và trách nhiệm dân sự nặng nề.
1. Ép người khác uống rượu bia là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm
Căn cứ theo quy định tại Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019, Nhà nước đã xác lập một hành lang pháp lý rõ ràng nhằm hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của đồ uống có cồn đối với sức khỏe và trật tự xã hội.
Cụ thể, tại Điều 5 của văn bản này, các hành vi sau đây bị nghiêm cấm tuyệt đối:
- Xúi giục, kích động, lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu, bia. - Người chưa đủ 18 tuổi uống rượu, bia. - Bán, cung cấp, khuyến mại rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi. - Điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.
Như vậy, hành vi ép rượu không còn đơn thuần là chuyện trên bàn tiệc mà đã trở thành hành vi vi phạm pháp luật. Việc hiểu rõ các quy định này giúp mỗi cá nhân tự bảo vệ mình và xây dựng môi trường đón Tết an toàn, lành mạnh.
2. Mức xử phạt hành chính đối với hành vi ép rượu
Không chỉ dừng lại ở việc cấm đoán, Chính phủ đã ban hành các chế tài cụ thể để xử lý những trường hợp cố tình vi phạm. Theo quy định tại Nghị định 117/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, mức phạt cho hành vi này được quy định rất rõ.
Tại khoản 3 Điều 30 Nghị định 117/2020/NĐ-CP nêu rõ:
3. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây: a) Uống rượu, bia ngay trước, trong giờ làm việc, học tập và nghỉ giữa giờ làm việc, học tập; b) Ép buộc người khác uống rượu bia.
Với mức phạt lên đến 3.000.000 đồng, đây là lời cảnh báo có sức nặng đối với những ai có thói quen ép uổng bạn bè, người thân trên bàn nhậu. Cần lưu ý rằng, mức phạt này áp dụng cho cá nhân, nếu tổ chức vi phạm thì mức phạt sẽ gấp đôi.
3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại: Gánh nặng tài chính khôn lường
Một khía cạnh pháp lý cực kỳ quan trọng mà ít người để ý tới chính là trách nhiệm dân sự. Nếu bạn ép một người uống rượu đến mức họ mất khả năng nhận thức và sau đó họ gây ra thiệt hại (như tai nạn giao thông, làm hư hỏng tài sản...), bạn có thể phải là người đứng ra bồi thường.
Theo quy định tại Điều 596 Bộ luật Dân sự 2015 về bồi thường thiệt hại do người dùng chất kích thích gây ra:
1. Người do uống rượu hoặc dùng chất kích thích khác mà lâm vào tình trạng mất khả năng nhận thức và làm chủ hành vi, gây thiệt hại cho người khác thì phải bồi thường. 2. Khi một người cố ý dùng rượu hoặc chất kích thích khác làm cho người khác lâm vào tình trạng mất khả năng nhận thức và làm chủ hành vi thì phải bồi thường cho người bị thiệt hại.
Điều này có nghĩa là, nếu chứng minh được hành vi ép buộc dẫn đến tình trạng say xỉn mất kiểm soát, người ép rượu sẽ phải gánh chịu toàn bộ chi phí bồi thường cho các thiệt hại phát sinh. Đây là một rủi ro pháp lý rất lớn, có thể dẫn đến khánh kiệt về tài chính chỉ vì một phút vui vẻ không đúng chỗ.
4. Trách nhiệm của chủ quán nhậu và các cơ sở kinh doanh
Không chỉ người uống hay người ép, ngay cả các chủ cơ sở kinh doanh rượu bia cũng có trách nhiệm pháp lý trong việc đảm bảo an toàn cho khách hàng và cộng đồng. Nghị định 117/2020/NĐ-CP quy định nghĩa vụ nhắc nhở khách hàng không lái xe sau khi sử dụng rượu bia.
Cụ thể, tại khoản 1 Điều 35 Nghị định 117/2020/NĐ-CP, mức phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng sẽ được áp dụng đối với hành vi:
b) Không nhắc nhở hoặc không có biển cảnh báo đối với khách hàng về việc không điều khiển phương tiện giao thông sau khi uống rượu, bia.
Quy định này buộc các chủ quán phải chủ động hơn trong việc bảo vệ khách hàng, ví dụ như hỗ trợ gọi xe taxi hoặc bố trí người đưa khách về an toàn. Việc lờ đi trách nhiệm này không chỉ dẫn đến án phạt tiền mà còn có thể ảnh hưởng đến uy tín kinh doanh lâu dài.
Tết là để đoàn viên, để sẻ chia những niềm vui sau một năm làm việc vất vả. Đừng để những chén rượu ép buộc làm mất đi ý nghĩa thiêng liêng của ngày Tết và để lại những hệ lụy pháp lý đáng tiếc. Hãy thượng tôn pháp luật và bảo vệ sức khỏe của chính mình cũng như những người xung quanh.