Án treo là một biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, mang tính nhân đạo của pháp luật Việt Nam. Tuy nhiên, người được hưởng án treo vẫn phải chịu sự giám sát, giáo dục của cơ quan có thẩm quyền và bị hạn chế một số quyền công dân nhất định, trong đó có quyền tự do cư trú và xuất cảnh. Vậy cụ thể, người đang hưởng án treo có được đi nước ngoài hay không?
1. Án treo và bản chất pháp lý của việc chấp hành án
Theo quy định tại Điều 1 Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP, án treo là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, được Tòa án áp dụng đối với người phạm tội bị phạt tù không quá 03 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, xét thấy không cần phải bắt chấp hành hình phạt tù.
"Án treo là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, được Tòa án áp dụng đối với người phạm tội bị phạt tù không quá 03 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, xét thấy không cần phải bắt chấp hành hình phạt tù nếu cho họ hưởng án treo thì không gây nguy hiểm cho xã hội; không ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội."
Mặc dù không phải ngồi tù, nhưng người hưởng án treo vẫn đang trong quá trình chấp hành bản án hình sự dưới hình thức thử thách. Đây là điểm mấu chốt để xác định quyền xuất cảnh của họ.
Người đang hưởng án treo bị hạn chế quyền xuất cảnh theo quy định pháp luật (ảnh minh họa)
2. Các trường hợp chưa được xuất cảnh theo quy định năm 2019
Tại thời điểm năm 2019, việc xuất cảnh của công dân Việt Nam được điều chỉnh bởi Nghị định 136/2007/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 94/2015/NĐ-CP). Cụ thể, Điều 21 Nghị định 136/2007/NĐ-CP quy định các trường hợp chưa được xuất cảnh bao gồm:
- Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc có liên quan đến công tác điều tra tội phạm.
- Đang có nghĩa vụ chấp hành bản án hình sự.
- Đang có nghĩa vụ chấp hành bản án dân sự, kinh tế; đang chờ để giải quyết tranh chấp về dân sự, kinh tế.
- Đang có nghĩa vụ chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, nghĩa vụ nộp thuế và những nghĩa vụ khác về tài chính...
Vì người được hưởng án treo là người đang chấp hành bản án hình sự (trong thời gian thử thách), nên họ thuộc trường hợp chưa được xuất cảnh theo quy định tại khoản 2 Điều 21 Nghị định 136/2007/NĐ-CP.
3. Nghĩa vụ của người hưởng án treo và sự giám sát của địa phương
Bên cạnh quy định về xuất cảnh, Luật Thi hành án hình sự 2010 cũng quy định rất chặt chẽ về nghĩa vụ cư trú của người hưởng án treo. Theo Điều 64 Luật Thi hành án hình sự 2010, người được hưởng án treo có các nghĩa vụ sau:
- Chấp hành nghiêm chỉnh cam kết của mình trong việc tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công dân, nội quy, quy chế của nơi cư trú, làm việc.
- Phải có mặt theo yêu cầu của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục.
- Trường hợp đi khỏi nơi cư trú từ 01 ngày trở lên thì phải khai báo tạm vắng.
Việc đi nước ngoài đồng nghĩa với việc rời khỏi nơi cư trú trong thời gian dài và không thể thực hiện nghĩa vụ có mặt khi có yêu cầu của cơ quan giám sát. Do đó, về mặt thực tế thi hành án, việc đi nước ngoài cũng không được chấp nhận.
Luật sư tư vấn về các hạn chế đối với người đang chấp hành án treo (ảnh minh họa)
4. Giải đáp trường hợp cụ thể
Quay lại trường hợp của chị L.T.Linh, chồng chị đang hưởng án treo về tội trộm cắp. Căn cứ vào các quy định nêu trên, chồng chị đang trong thời gian thử thách và có nghĩa vụ chấp hành bản án hình sự. Do đó, chồng chị thuộc đối tượng chưa được xuất cảnh.
Việc gia đình có kế hoạch sang Úc tham dự lễ cưới là nhu cầu cá nhân chính đáng, tuy nhiên pháp luật hiện hành (năm 2019) không có cơ chế ngoại lệ cho các trường hợp hưởng án treo được xuất cảnh vì lý do việc riêng như đám cưới, du lịch hay thăm thân.
Lời khuyên pháp lý: Chồng chị cần chấp hành tốt các quy định trong thời gian thử thách tại địa phương. Sau khi hết thời gian thử thách và được cấp giấy chứng nhận đã chấp hành xong bản án, chồng chị mới có thể thực hiện các thủ tục xin cấp hộ chiếu và xuất cảnh bình thường theo quy định của pháp luật.
Hy vọng những thông tin trên đã giải đáp rõ thắc mắc của chị và gia đình.