Trong bối cảnh chính sách an sinh xã hội ngày càng được thắt chặt, việc mở rộng đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh là một bước đi quan trọng. Tuy nhiên, một câu hỏi thực tế mà nhiều người quan tâm là: Khi chủ hộ kinh doanh đã bước sang tuổi "xế chiều" và đủ điều kiện nghỉ hưu theo quy định, liệu họ có còn phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH hay không?
Chủ hộ kinh doanh có thuộc diện đóng BHXH bắt buộc?
Theo quy định mới nhất tại điểm m khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh chính thức trở thành đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Đây là điểm mới nhằm đảm bảo quyền lợi hưu trí cho nhóm lao động tự do có quy mô kinh doanh ổn định.
Tuy nhiên, pháp luật cũng dành ra những khoảng "mở" cho các trường hợp đặc biệt, đặc biệt là những người đã cống hiến nhiều năm và đến tuổi nghỉ ngơi.
Trường hợp nào chủ hộ kinh doanh được miễn đóng BHXH?
Căn cứ vào khoản 7 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, các đối tượng sau đây sẽ không phải tham gia BHXH bắt buộc:
- Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hoặc trợ cấp hằng tháng.
- Chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động.
Lưu ý quan trọng: Ngoại lệ duy nhất là trường hợp chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH còn thiếu tối đa 06 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Trong tình huống này, họ vẫn có thể tiếp tục đóng để hoàn tất thủ tục nhận chế độ hưu trí.
Xác định tuổi nghỉ hưu chính xác theo lộ trình
Để biết mình đã thực sự được miễn đóng BHXH hay chưa, chủ hộ kinh doanh cần đối chiếu với lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu được quy định tại Nghị định 135/2020/NĐ-CP. Cụ thể, trong năm 2026, tuổi nghỉ hưu đối với lao động nam là 61 tuổi 6 tháng và lao động nữ là 57 tuổi.
"Tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi đối với lao động nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với lao động nữ vào năm 2035."
Mức đóng và phương thức tham gia cho chủ hộ kinh doanh
Đối với những chủ hộ kinh doanh chưa đến tuổi nghỉ hưu, việc tham gia BHXH được thực hiện theo hướng dẫn tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP. Mức đóng hằng tháng được xác định như sau:
- 3% vào quỹ ốm đau và thai sản.
- 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Chủ hộ có thể linh hoạt lựa chọn phương thức đóng hằng tháng, 03 tháng hoặc 06 tháng một lần trực tiếp tại cơ quan BHXH hoặc qua các điểm thu hộ được ủy quyền. Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp chủ hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật mà còn đảm bảo tối ưu quyền lợi an sinh cho bản thân khi về già.