Trong quá trình tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp mới, giai đoạn thử việc là bước đệm quan trọng. Tuy nhiên, đối với những người lao động đang trong thời gian nhận trợ cấp thất nghiệp, một câu hỏi pháp lý lớn đặt ra là: Liệu việc ký hợp đồng thử việc có được coi là 'đã có việc làm' và dẫn đến việc bị chấm dứt hưởng trợ cấp hay không?
Điều kiện tiên quyết để được hưởng trợ cấp thất nghiệp
Theo quy định tại Điều 49 Luật Việc làm 2013, không phải mọi trường hợp nghỉ việc đều được nhận trợ cấp. Người lao động phải đáp ứng đồng thời 04 điều kiện khắt khe sau:
- Chấm dứt hợp đồng lao động đúng luật: Trừ các trường hợp đơn phương chấm dứt trái pháp luật hoặc đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hàng tháng.
- Thời gian đóng bảo hiểm: Đã đóng Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) từ đủ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng (đối với hợp đồng xác định/không xác định thời hạn).
- Thủ tục hành chính: Đã nộp hồ sơ hưởng trợ cấp tại Trung tâm dịch vụ việc làm trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng.
- Trạng thái việc làm: Chưa tìm được việc làm sau 15 ngày, kể từ ngày nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp.
"Điều 49. Điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp Người lao động quy định tại khoản 1 Điều 43 của Luật này đang đóng bảo hiểm thất nghiệp được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi có đủ các điều kiện sau đây: 1. Chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc... 2. Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên... 3. Đã nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại trung tâm dịch vụ việc làm... 4. Chưa tìm được việc làm sau 15 ngày, kể từ ngày nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp..."
Mức hưởng và thời điểm chi trả trợ cấp
Căn cứ Điều 18 Nghị định 28/2015/NĐ-CP, thời điểm hưởng trợ cấp được tính từ ngày thứ 16 kể từ ngày nộp đủ hồ sơ. Mức hưởng hàng tháng được xác định bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 06 tháng liền kề trước khi thất nghiệp.
Về thời gian hưởng, cứ đóng đủ 12 tháng đến 36 tháng thì được hưởng 03 tháng trợ cấp, sau đó cứ đóng đủ thêm 12 tháng thì được hưởng thêm 01 tháng trợ cấp nhưng tối đa không quá 12 tháng.
Thử việc có bị coi là 'đã có việc làm' để cắt trợ cấp?
Đây là nội dung cốt lõi mà người lao động quan tâm. Theo hướng dẫn tại Điều 21 Nghị định 28/2015/NĐ-CP, người lao động bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp khi thuộc một trong các trường hợp được coi là có việc làm:
- Đã giao kết hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc có thời hạn từ đủ 03 tháng trở lên.
- Có quyết định tuyển dụng đối với những trường hợp không thuộc đối tượng giao kết hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc.
- Người lao động thông báo đã có việc làm cho trung tâm dịch vụ việc làm.
Phân tích pháp lý: Hợp đồng thử việc (hoặc thỏa thuận thử việc) bản chất không phải là hợp đồng lao động chính thức từ 03 tháng trở lên. Trong giai đoạn thử việc, mối quan hệ lao động chưa xác lập một cách bền vững và có thể chấm dứt bất cứ lúc nào mà không cần báo trước nếu không đạt yêu cầu. Do đó, về mặt nguyên tắc, người lao động đang thử việc vẫn được coi là chưa có việc làm chính thức và tiếp tục được hưởng trợ cấp thất nghiệp cho đến khi ký hợp đồng lao động chính thức (thường là từ 03 tháng trở lên).
Tuy nhiên, người lao động cần lưu ý: Ngay khi kết thúc thử việc và ký hợp đồng lao động chính thức, bạn bắt buộc phải thông báo cho Trung tâm dịch vụ việc làm trong vòng 03 ngày làm việc để thực hiện thủ tục chấm dứt hưởng trợ cấp và bảo lưu thời gian đóng BHTN còn lại. Nếu không thông báo, bạn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và buộc hoàn trả số tiền đã nhận sai quy định.
Lời khuyên cho người lao động
Để đảm bảo quyền lợi tối ưu, người lao động nên:
- Lưu giữ kỹ hợp đồng thử việc để chứng minh trạng thái việc làm nếu có kiểm tra.
- Theo dõi sát sao thời điểm ký hợp đồng chính thức để thông báo kịp thời cho cơ quan bảo hiểm.
- Tận dụng thời gian hưởng trợ cấp để trau dồi kỹ năng, tìm kiếm công việc thực sự phù hợp thay vì vội vàng ký kết các hợp đồng không đảm bảo.
Việc hiểu đúng luật không chỉ giúp bạn nhận được sự hỗ trợ tài chính kịp thời mà còn tránh được những rắc rối pháp lý không đáng có trong quá trình chuyển đổi công việc.