Nhiều người tham gia giao thông thường lo lắng về việc bị xử phạt khi thực hiện một số hành vi "lạ" trên đường. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 06/2022, có những lỗi tưởng chừng sẽ bị phạt nặng nhưng thực tế lại không hề có chế tài xử lý. Việc hiểu rõ các quy định tại Luật Giao thông đường bộ 2008 và các văn bản hướng dẫn sẽ giúp tài xế tự tin hơn khi đối diện với lực lượng chức năng.
1. Xe máy thiếu gương chiếu hậu bên phải: Có thực sự bị phạt?
Theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 53 Luật Giao thông đường bộ 2008, xe cơ giới khi tham gia giao thông phải có đủ gương chiếu hậu và các thiết bị, thiết bị khác bảo đảm tầm nhìn cho người điều khiển. Tuy nhiên, mức xử phạt cụ thể lại được quy định chi tiết tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP).
Đối với ô tô, việc thiếu bất kỳ gương chiếu hậu nào cũng sẽ bị phạt từ 300.000 - 400.000 đồng theo điểm a khoản 2 Điều 16. Thế nhưng, với xe máy, điểm a khoản 1 Điều 17 chỉ quy định xử phạt đối với hành vi:
"Điều khiển xe không có còi; đèn soi biển số; đèn báo hãm; gương chiếu hậu bên trái người điều khiển hoặc có nhưng không có tác dụng"
Như vậy, pháp luật chỉ bắt buộc xe máy phải có gương chiếu hậu bên trái. Việc thiếu gương chiếu hậu bên phải sẽ không bị Cảnh sát giao thông (CSGT) xử phạt hành chính.
2. Điều khiển xe máy bằng một tay: Nguy hiểm nhưng chưa có mức phạt
Nhiều người lầm tưởng rằng việc buông một tay khi lái xe máy sẽ bị phạt giống như buông cả hai tay. Thực tế, khoản 3 Điều 30 Luật Giao thông đường bộ 2008 nghiêm cấm hành vi "buông cả hai tay".
Mức phạt cho hành vi buông cả hai tay là rất nặng, từ 6.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng theo điểm a khoản 8 Điều 6 Nghị định 100/2019/NĐ-CP. Tuy nhiên, đối với hành vi chỉ buông một tay, hiện tại chưa có điều khoản nào trong Nghị định xử phạt quy định chế tài cụ thể. Dù vậy, để đảm bảo an toàn cho bản thân và người khác, tài xế luôn được khuyến cáo nên điều khiển xe bằng cả hai tay.
3. Đi xe dàn hàng hai: Ranh giới mong manh giữa vi phạm và không vi phạm
Cả khoản 3 Điều 30 và khoản 1 Điều 31 Luật Giao thông đường bộ 2008 đều cấm người đi xe máy, xe đạp đi dàn hàng ngang. Tuy nhiên, khi đối chiếu với Nghị định 100/2019/NĐ-CP, chúng ta thấy một chi tiết thú vị.
Cơ quan chức năng chỉ quy định mức phạt đối với hành vi đi dàn hàng ngang từ 03 xe trở lên. Cụ thể, xe máy đi dàn hàng ba trở lên bị phạt từ 100.000 - 200.000 đồng; xe đạp bị phạt từ 80.000 - 100.000 đồng. Do thiếu quy định về mức phạt cho hành vi đi dàn hàng hai, nên trên thực tế, CSGT không thể ra quyết định xử phạt đối với trường hợp này.
4. Buông cả hai tay khi lái ô tô: Khoảng trống pháp lý đáng lo ngại
Khác với xe máy, hành vi buông cả hai tay khi lái ô tô lại đang rơi vào một "khoảng trống" pháp lý. Mặc dù Điều 8 Luật Giao thông đường bộ 2008 cấm các hành vi gây nguy hiểm cho người và phương tiện, nhưng Nghị định 100/2019/NĐ-CP lại chưa có chế tài cụ thể cho việc buông tay lái ô tô (trừ trường hợp dùng tay sử dụng điện thoại).
Đây là một hành vi cực kỳ nguy hiểm, đặc biệt là ở tốc độ cao. Tuy nhiên, do nguyên tắc "không có quy định thì không xử phạt", CSGT hiện chưa có căn cứ để phạt tiền đối với lỗi này.
5. Đeo tai nghe khi lái ô tô: Khác biệt so với xe máy
Nếu như người đi xe máy đeo tai nghe sẽ bị phạt từ 800.000 đồng đến 1.000.000 đồng, thì người lái ô tô lại không bị áp dụng quy định này. Luật Giao thông đường bộ hiện hành chỉ cấm người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy sử dụng thiết bị âm thanh (trừ thiết bị trợ thính).
Nghị định 100/2019/NĐ-CP cũng không có mục nào quy định xử phạt tài xế ô tô đeo tai nghe khi đang lái xe. Do đó, hành vi này không bị coi là vi phạm hành chính.
6. Không bật xi nhan khi đi vào đường cong: Khuyến nghị hay bắt buộc?
Nhiều tài xế thường bị dừng xe vì lỗi không bật đèn tín hiệu khi đi qua các đoạn đường cong. Tuy nhiên, căn cứ theo quy định về chuyển hướng xe, việc bật xi nhan chỉ bắt buộc khi xe chuyển làn, chuyển hướng, lùi xe hoặc dừng đỗ.
Khi di chuyển theo đường cong mà không có ngã rẽ, không chuyển làn thì về mặt pháp lý, phương tiện vẫn đang đi trên một trục đường thẳng theo thiết kế địa hình. Việc bật xi nhan trong trường hợp này chỉ mang tính chất khuyến nghị để đảm bảo an toàn, không phải là nghĩa vụ bắt buộc. Vì vậy, CSGT không có quyền xử phạt nếu tài xế không bật xi nhan khi ôm cua theo đường cong.
Trên đây là 06 hành vi lái xe có vẻ sai quy tắc nhưng thực tế không bị xử phạt theo quy định pháp luật tính đến giữa năm 2022. Tuy nhiên, pháp luật luôn hướng tới việc đảm bảo an toàn tối đa, vì vậy các tài xế nên tự giác chấp hành các quy tắc an toàn ngay cả khi không có chế tài xử phạt.