Trong quá trình nuôi con nhỏ, việc trẻ bị ốm đau là điều khó tránh khỏi. Để hỗ trợ người lao động yên tâm chăm sóc con cái, pháp luật bảo hiểm xã hội đã có những quy định rất cụ thể về chế độ nghỉ việc khi con ốm. Tuy nhiên, một câu hỏi thực tế đặt ra là: Nếu cha mẹ không nghỉ việc mà thuê người khác chăm sóc con thì có được hưởng tiền bảo hiểm hay không?
Quyền lợi nghỉ việc khi con nhỏ ốm đau
Căn cứ theo quy định tại Điều 27 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người lao động khi tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ được nghỉ hưởng chế độ để chăm sóc con ốm đau nếu có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền.
Thời gian tối đa mà người lao động được hưởng chế độ này trong một năm cho mỗi con được tính theo số ngày làm việc, cụ thể như sau:
- Tối đa 20 ngày làm việc: Nếu con dưới 03 tuổi.
- Tối đa 15 ngày làm việc: Nếu con từ đủ 03 tuổi đến dưới 07 tuổi.
Trường hợp cả cha và mẹ cùng tham gia bảo hiểm xã hội thì thời gian hưởng chế độ của cha hoặc mẹ đối với mỗi con cũng được thực hiện theo giới hạn nêu trên. Đây là một chính sách nhân văn nhằm đảm bảo quyền lợi cho trẻ em và hỗ trợ gia đình trong những giai đoạn khó khăn.
Điều kiện tiên quyết để hưởng chế độ ốm đau
Mặc dù luật cho phép nghỉ việc chăm con, nhưng không phải mọi trường hợp con ốm thì cha mẹ đều mặc nhiên nhận được tiền trợ cấp. Theo Điều 25 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, điều kiện để hưởng chế độ ốm đau là:
"Con dưới 07 tuổi bị ốm đau và có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền và cha hoặc mẹ phải nghỉ việc để chăm sóc con."
Như vậy, có hai yếu tố bắt buộc phải song hành: (1) Con bị ốm có giấy xác nhận của bệnh viện và (2) Cha hoặc mẹ phải thực sự nghỉ việc để trực tiếp chăm sóc con.
Thuê người chăm con ốm: Có được nhận tiền bảo hiểm?
Đây là vấn đề mà nhiều gia đình có điều kiện kinh tế hoặc công việc bận rộn thường quan tâm. Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần nhìn vào bản chất của Bảo hiểm xã hội được quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2014:
"Bảo hiểm xã hội là sự thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết."
Từ nguyên tắc này, có thể thấy tiền trợ cấp ốm đau chỉ được chi trả khi người lao động bị giảm hoặc mất thu nhập do phải nghỉ việc. Trong trường hợp người lao động thuê người chăm con và bản thân vẫn đi làm bình thường tại cơ quan, doanh nghiệp:
- Người lao động vẫn được hưởng lương đầy đủ từ người sử dụng lao động.
- Thu nhập của người lao động không bị mất đi hay giảm sút do sự kiện con ốm.
Do đó, nếu thuê người chăm con ốm mà không nghỉ việc, người lao động sẽ không được hưởng chế độ ốm đau từ quỹ bảo hiểm xã hội. Quỹ bảo hiểm chỉ chi trả cho những ngày thực tế người lao động phải nghỉ làm (không hưởng lương tại công ty) để ở nhà chăm sóc con.
Mức hưởng trợ cấp khi thực tế nghỉ việc chăm con
Nếu người lao động quyết định nghỉ việc để tự tay chăm sóc con, mức hưởng sẽ được tính toán dựa trên tiền lương đóng bảo hiểm xã hội. Theo Điều 28 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, mức hưởng được tính như sau:
Mức hưởng tháng = 75% x Mức tiền lương đóng BHXH của tháng liền kề trước khi nghỉ việc.
Số tiền nhận được cho mỗi ngày nghỉ sẽ bằng mức hưởng tháng chia cho 24 ngày. Đây là khoản bù đắp đáng kể giúp người lao động giảm bớt gánh nặng tài chính khi phải tạm dừng công việc để lo cho sức khỏe của con cái.
Tóm lại, chế độ bảo hiểm xã hội được thiết kế để bảo vệ thu nhập của người lao động. Việc thuê người chăm sóc con là lựa chọn cá nhân của mỗi gia đình, nhưng để nhận được sự hỗ trợ từ quỹ bảo hiểm, điều kiện tiên quyết vẫn là người lao động phải thực sự tạm dừng công việc và có sự sụt giảm về thu nhập thực tế.