Trong bối cảnh ngành hàng không Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc đảm bảo quyền lợi cho hành khách khi xảy ra các sự cố ngoài ý muốn như chậm chuyến, mất hành lý hay tai nạn là vấn đề được dư luận đặc biệt quan tâm. Mới đây, Bộ Giao thông Vận tải đã đưa ra lấy ý kiến về dự thảo Nghị định quy định mức giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại của người vận chuyển trong vận chuyển bằng đường hàng không, với những thay đổi mang tính đột phá về mức bồi thường.
Mức bồi thường chậm chuyến bay tăng vọt lên tới 170 triệu đồng
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của dự thảo lần này chính là việc nâng mức giới hạn trách nhiệm bồi thường đối với trường hợp vận chuyển chậm (delay). Theo đó, mức bồi thường cao nhất do vận chuyển chậm được đề xuất là 5.436 đơn vị tính toán cho mỗi hành khách.
Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 166 Luật hàng không dân dụng Việt Nam 2006, đơn vị tính toán được sử dụng là Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) xác định.
"Đơn vị tính toán là đơn vị tiền tệ do Quỹ tiền tệ quốc tế xác định và được quy ước là Quyền rút vốn đặc biệt. Đơn vị tính toán được chuyển đổi sang Đồng Việt Nam theo tỷ giá chính thức do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm thanh toán."
Tại thời điểm tháng 9/2019, với tỷ giá 1 SDR tương đương khoảng 31.801 đồng, mức bồi thường tối đa cho một hành khách bị chậm chuyến có thể lên tới 170 triệu đồng. Đây là một con số rất lớn so với các quy định trước đây, buộc các hãng hàng không phải nâng cao năng lực vận hành và quản lý chuyến bay để giảm thiểu thiệt hại cho khách hàng.
Bồi thường thiệt hại về tính mạng và sức khỏe lên đến 4,1 tỷ đồng
Không chỉ dừng lại ở việc bồi thường chậm chuyến, dự thảo Nghị định còn đề xuất tăng mạnh mức giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại về tính mạng và sức khỏe của hành khách. Cụ thể, mức giới hạn này được ấn định là 128.821 SDR, tương đương với khoảng 4,1 tỷ đồng cho mỗi hành khách.
Việc áp dụng mức bồi thường cao này hoàn toàn phù hợp với các công ước quốc tế mà Việt Nam tham gia, đồng thời thể hiện sự tôn trọng tối đa đối với quyền con người và giá trị tính mạng của hành khách. Theo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam sửa đổi 2014, người vận chuyển có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp hành khách bị chết hoặc bị thương thân thể do tai nạn xảy ra trong tàu bay, trong thời gian hành khách lên tàu bay hoặc xuống tàu bay.
Quy định về bồi thường hành lý và hàng hóa
Đối với vấn đề hành lý (bao gồm cả hành lý ký gửi và hành lý xách tay), dự thảo cũng nêu rõ mức bồi thường cao nhất do mất mát, thiếu hụt, hư hỏng hoặc do vận chuyển chậm là 1.288 SDR, tương đương khoảng 41 triệu đồng.
Tuy nhiên, hành khách cần lưu ý một số điểm quan trọng sau:
- Kê khai giá trị: Trường hợp hành khách có kê khai giá trị của việc nhận hành lý ký gửi tại địa điểm đến và trả một khoản phí bổ sung, hãng hàng không sẽ bồi thường theo mức giá đã kê khai.
- Chứng minh giá trị thực tế: Hãng hàng không có quyền từ chối mức kê khai nếu chứng minh được giá trị đã kê khai lớn hơn giá trị thực tế của hành lý tại thời điểm nhận.
- Vận chuyển hàng hóa: Đối với việc vận chuyển hàng hóa, mức giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại do mất mát, thiếu hụt, hư hỏng hoặc do vận chuyển chậm là 22 SDR (khoảng 700.000 đồng) cho mỗi kilôgam hàng hóa.
Lời khuyên cho hành khách trong giai đoạn mới
Với việc các quy định pháp lý ngày càng chặt chẽ và hướng tới bảo vệ người tiêu dùng, hành khách khi tham gia vận chuyển hàng không cần nắm rõ các quyền lợi của mình. Hãy luôn giữ lại các chứng từ liên quan như vé máy bay, thẻ lên tàu (boarding pass), và biên bản bất thường (PIR) nếu có sự cố xảy ra để làm căn cứ yêu cầu bồi thường.
Dự thảo Nghị định này nếu được thông qua dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 28/12/2019, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật hàng không dân dụng tại Việt Nam, tiệm cận với các tiêu chuẩn khắt khe của hàng không quốc tế.