Trong không khí rộn ràng của những ngày đầu Xuân năm 2026, việc chia sẻ những khoảnh khắc vui vẻ, đặc biệt là màn "đập hộp" những phong bao lì xì đỏ thắm lên các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Facebook hay YouTube đã trở thành một trào lưu phổ biến. Tuy nhiên, đằng sau những clip triệu view ấy là những rủi ro pháp lý tiềm ẩn mà không phải ai cũng lường trước được. Ranh giới giữa việc chia sẻ niềm vui và hành vi xâm phạm quyền riêng tư, xử lý dữ liệu cá nhân trái phép hiện nay đã được pháp luật quy định cực kỳ nghiêm ngặt.
Quay clip bóc lì xì: Niềm vui cá nhân hay hành vi xử lý dữ liệu trái phép?
Theo quy định mới nhất tại khoản 1 Điều 2 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, dữ liệu cá nhân được hiểu là thông tin dưới dạng ký hiệu, chữ viết, chữ số, hình ảnh, âm thanh hoặc dạng tương tự trên môi trường điện tử gắn liền với một con người cụ thể hoặc giúp xác định một con người cụ thể.
Việc bạn quay clip bóc lì xì, trong đó hiển thị rõ khuôn mặt của người nhận (đặc biệt là trẻ em hoặc người thân), giọng nói của họ và công khai số tiền cụ thể trong bao lì xì chính là hành vi thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân. Nếu hành vi này thực hiện khi chưa có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu, bạn đang đứng trước nguy cơ vi phạm pháp luật về bảo vệ đời tư.
Danh mục dữ liệu cá nhân 'nhạy cảm' cần lưu ý khi quay clip ngày Tết
Đáng chú ý, Điều 4 Nghị định 356/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa danh mục dữ liệu cá nhân cần được bảo vệ. Trong đó, các yếu tố như:
- Hình ảnh, giọng nói: Giúp nhận dạng trực tiếp cá nhân.
- Mối quan hệ gia đình: Thông tin về cha mẹ, con cái, anh chị em.
- Tình trạng tài chính: Số tiền lì xì, thu nhập hoặc các khoản thưởng Tết.
Tất cả đều được xếp vào nhóm dữ liệu cần được bảo vệ nghiêm ngặt. Việc tự ý công khai số tiền lì xì của người khác lên mạng xã hội không chỉ là thiếu tinh tế mà còn là hành vi tiết lộ thông tin tài chính cá nhân trái phép.
Sự đồng ý của chủ thể dữ liệu: Điều kiện tiên quyết để không vi phạm pháp luật
Pháp luật không cấm việc chia sẻ khoảnh khắc gia đình, nhưng yêu cầu sự tôn trọng tuyệt đối đối với quyền của chủ thể dữ liệu. Căn cứ Điều 9 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, sự đồng ý của cá nhân chỉ có giá trị pháp lý khi đáp ứng các điều kiện:
- Được đưa ra trên cơ sở tự nguyện, không bị ép buộc.
- Chủ thể dữ liệu phải biết rõ mục đích, phạm vi và thời gian xử lý dữ liệu (ví dụ: đồng ý cho quay để kỷ niệm khác với đồng ý cho đăng lên TikTok).
- Phải được thể hiện bằng một hình thức có thể xác nhận được (văn bản, lời nói được ghi âm, hoặc thao tác xác nhận trên ứng dụng).
Đặc biệt, Điều 16 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 nhấn mạnh rằng việc đồng ý cho xử lý dữ liệu trong phạm vi gia đình, nội bộ không đồng nghĩa với việc đồng ý cho công khai ra bên ngoài. Do đó, câu nói "người nhà với nhau quay tí có sao đâu" có thể khiến bạn gặp rắc rối nếu người thân đó không muốn hình ảnh của mình xuất hiện trên mạng.
Chế tài 'khủng' năm 2026: Phạt tiền tỷ và trách nhiệm bồi thường dân sự
Bước sang năm 2026, các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực dữ liệu cá nhân đã được siết chặt. Theo Điều 8 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, mức phạt tiền đối với hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân có thể lên đến:
- Đối với cá nhân: Tối đa 1,5 tỷ đồng.
- Đối với tổ chức (các kênh content creator, công ty truyền thông): Tối đa 3 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, nếu hành vi đăng clip gây ảnh hưởng đến uy tín, danh dự hoặc gây thiệt hại về tinh thần cho người bị quay, người vi phạm còn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015. Trong những trường hợp nghiêm trọng, có dấu hiệu trục lợi hoặc gây hậu quả đặc biệt lớn, hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội xâm phạm quyền tự do của công dân.
Lời khuyên pháp lý để chia sẻ khoảnh khắc Tết văn minh
Để niềm vui ngày Tết trọn vẹn và tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, người dùng mạng xã hội cần lưu ý:
- Hỏi ý kiến trước khi quay: Luôn nhận được sự đồng ý của người thân, bạn bè trước khi bắt đầu ghi hình.
- Che mờ thông tin nhạy cảm: Nếu đăng clip bóc lì xì, hãy cân nhắc việc che mờ mệnh giá tiền hoặc khuôn mặt nếu chưa được phép.
- Cẩn trọng với hình ảnh trẻ em: Việc đăng tải hình ảnh trẻ em cần có sự đồng ý của cả cha và mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp.
- Tôn trọng quyền rút lại sự đồng ý: Nếu người bị quay yêu cầu gỡ clip, bạn có nghĩa vụ phải thực hiện ngay lập tức theo quy định của pháp luật.
Tóm lại, bóc lì xì là một nét đẹp văn hóa truyền thống. Hãy để nét đẹp đó được lan tỏa một cách văn minh bằng cách tôn trọng quyền riêng tư và thượng tôn pháp luật. Đừng để một phút ngẫu hứng trên mạng xã hội dẫn đến những hậu quả kinh tế và pháp lý nặng nề trong năm mới 2026.