Hành vi cầm cố Chứng minh nhân dân tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý (ảnh minh họa)
Trong đời sống hàng ngày, không ít trường hợp người dân, đặc biệt là sinh viên hoặc những người cần tiền gấp, đã lựa chọn phương án mang Chứng minh nhân dân (CMND) đến các tiệm cầm đồ để "cắm" lấy một khoản tiền nhỏ. Tuy nhiên, ít ai biết rằng đây là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm và có thể bị xử phạt hành chính với mức tiền không hề nhỏ.
Chứng minh nhân dân không phải là tài sản để cầm cố
Theo quy định tại Nghị định 05/1999/NĐ-CP về Chứng minh nhân dân, CMND là một loại giấy tờ tùy thân của công dân Việt Nam, dùng để xác nhận đặc điểm nhân dạng và lai lịch của người được cấp để thực hiện các quyền và nghĩa vụ công dân trên lãnh thổ Việt Nam.
Cụ thể, tại Điều 7 Nghị định 05/1999/NĐ-CP đã nêu rõ các hành vi bị nghiêm cấm:
"2. Nghiêm cấm việc làm giả, tẩy xóa, sửa chữa, cho thuê, cho mượn, thế chấp... Chứng minh nhân dân."
Như vậy, về mặt pháp lý, CMND không phải là tài sản và không được phép dùng làm vật bảo đảm trong các giao dịch dân sự như cầm cố hay thế chấp. Việc các tiệm cầm đồ nhận cầm cố CMND cũng là hành vi vi phạm pháp luật.
Mức xử phạt vi phạm về Chứng minh nhân dân theo quy định hiện hành
Tại thời điểm tháng 10/2019, các hành vi vi phạm liên quan đến việc sử dụng và quản lý CMND được điều chỉnh bởi Nghị định 167/2013/NĐ-CP. Cụ thể, Điều 9 Nghị định 167/2013/NĐ-CP quy định các mức phạt như sau:
- Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng đối với hành vi không xuất trình CMND khi có yêu cầu kiểm tra của người có thẩm quyền.
- Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi tẩy xóa, sửa chữa CMND.
- Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với hành vi làm giả CMND hoặc sử dụng CMND giả.
- Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với hành vi thế chấp CMND để thực hiện hành vi trái quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, mặc dù Nghị định 05/1999/NĐ-CP nghiêm cấm việc thế chấp CMND, nhưng Nghị định 167/2013/NĐ-CP hiện tại chỉ quy định xử phạt hành vi "thế chấp CMND để thực hiện hành vi trái quy định của pháp luật". Điều này tạo ra một kẽ hở pháp lý khiến việc cầm cố CMND đơn thuần để vay tiền đôi khi khó bị xử lý triệt để.
Đề xuất siết chặt quản lý: Phạt nặng hành vi cầm cố và nhận cầm cố
Trước thực trạng "loạn" cầm cố giấy tờ tùy thân, Bộ Công an đang xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 167/2013/NĐ-CP. Trong dự thảo này, các hành vi vi phạm liên quan đến CMND và thẻ Căn cước công dân (CCCD) được đề xuất tăng mức phạt rất mạnh.
Cụ thể, hành vi thế chấp, cầm cố hoặc nhận cầm cố CMND/CCCD dự kiến sẽ bị phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng. Việc bổ sung cụm từ "cầm cố" và "nhận cầm cố" vào quy định xử phạt sẽ giúp cơ quan chức năng có căn cứ rõ ràng để xử lý cả người mang đi cầm và chủ tiệm cầm đồ.
Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất tăng mức phạt đối với hành vi không xuất trình giấy tờ tùy thân lên mức 300.000 - 500.000 đồng và hành vi sử dụng giấy tờ giả lên mức 4.000.000 - 6.000.000 đồng. Những thay đổi này nhằm nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo quản và sử dụng giấy tờ tùy thân đúng mục đích, tránh bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.
Người dân cần hết sức lưu ý, việc mất CMND hoặc để CMND rơi vào tay người khác thông qua hình thức cầm cố có thể dẫn đến những hệ lụy khôn lường như bị mạo danh để vay vốn ngân hàng, mở tài khoản ảo hoặc thực hiện các giao dịch bất hợp pháp khác mà bản thân không hề hay biết.
Lan Vũ