Từ ngày 15/09/2023, Thông tư 32/2023/TT-BCA của Bộ Công an chính thức có hiệu lực, thay thế cho Thông tư 65/2020/TT-BCA. Đây là văn bản pháp lý quan trọng quy định chi tiết về nhiệm vụ, quyền hạn và quy trình tuần tra, kiểm soát của Cảnh sát giao thông (CSGT). Một trong những vấn đề được người tham gia giao thông quan tâm nhất chính là: CSGT được quyền kiểm tra những loại giấy tờ gì và trong trường hợp nào?
1. CSGT có được dừng xe kiểm tra khi người dân không vi phạm?
Đây là thắc mắc phổ biến của rất nhiều tài xế. Theo quy định tại Điều 16 Thông tư 32/2023/TT-BCA, cán bộ CSGT thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát theo kế hoạch được dừng phương tiện giao thông để kiểm soát trong các trường hợp sau:
- Trực tiếp phát hiện hoặc thông qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ phát hiện, ghi thu được các hành vi vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ và các hành vi vi phạm pháp luật khác.
- Thực hiện mệnh lệnh, kế hoạch tổng kiểm soát phương tiện giao thông bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ, trật tự xã hội; kế hoạch tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm theo chuyên đề đã được cấp có thẩm quyền ban hành.
- Có văn bản đề nghị của Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng cơ quan điều tra; văn bản đề nghị của cơ quan chức năng liên quan về dừng phương tiện giao thông để kiểm soát phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự...
- Có tin báo, phản ánh, kiến nghị, tố cáo của tổ chức, cá nhân về hành vi vi phạm pháp luật của người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ.
Như vậy, ngay cả khi bạn không có dấu hiệu vi phạm rõ ràng, CSGT vẫn có quyền dừng xe kiểm tra nếu đang thực hiện theo chuyên đề hoặc kế hoạch tổng kiểm soát đã được phê duyệt.
2. Danh mục các loại giấy tờ CSGT được phép kiểm tra
Khi dừng phương tiện, theo khoản 2 Điều 12 Thông tư 32/2023/TT-BCA, nội dung kiểm soát bao gồm các loại giấy tờ sau:
Đối với người điều khiển phương tiện:
- Giấy phép lái xe: Phải phù hợp với loại xe đang điều khiển và còn thời hạn sử dụng.
- Chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ: Đối với những trường hợp pháp luật quy định phải có.
- Giấy tờ tùy thân: Chứng minh nhân dân hoặc Thẻ căn cước công dân hoặc Hộ chiếu.
Đối với phương tiện giao thông:
- Giấy đăng ký xe: Bản chính hoặc bản sao chứng thực kèm bản gốc Giấy biên nhận của tổ chức tín dụng (nếu xe đang thế chấp).
- Giấy chứng nhận kiểm định: Tem kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (đối với các loại xe bắt buộc phải kiểm định như ô tô).
- Giấy chứng nhận bảo hiểm: Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới còn hiệu lực.
Lưu ý đặc biệt: Thông tư 32 cũng mở đường cho việc kiểm soát giấy tờ qua ứng dụng định danh điện tử (VNeID). Khi các cơ sở dữ liệu đã kết nối với hệ thống định danh và xác thực điện tử, việc kiểm soát thông qua VNeID có giá trị tương đương với việc kiểm tra giấy tờ trực tiếp.
3. Mức xử phạt khi không xuất trình được giấy tờ (Cập nhật 2023)
Việc không mang theo hoặc không có giấy tờ sẽ bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP). Dưới đây là bảng tổng hợp mức phạt phổ biến áp dụng tại thời điểm tháng 09/2023:
| Loại giấy tờ | Lỗi vi phạm | Mức phạt Xe máy | Mức phạt Ô tô |
|---|---|---|---|
| Giấy đăng ký xe | Không mang theo | 100.000 - 200.000đ | 200.000 - 400.000đ |
| Không có | 800.000 - 1.000.000đ | 2.000.000 - 3.000.000đ | |
| Giấy phép lái xe | Không mang theo | 100.000 - 200.000đ | 200.000 - 400.000đ |
| Không có | 1.000.000 - 2.000.000đ | 10.000.000 - 12.000.000đ | |
| Bảo hiểm xe | Không có/hết hạn | 100.000 - 200.000đ | 400.000 - 600.000đ |
Ngoài việc bị phạt tiền, trong một số trường hợp như không có Giấy đăng ký xe hoặc Giấy phép lái xe, người điều khiển phương tiện còn có thể bị tạm giữ phương tiện để xác minh nguồn gốc hoặc ngăn chặn hành vi vi phạm tiếp diễn.
Trích dẫn khoản 3 Điều 18 Thông tư 32/2023/TT-BCA: "Khi phương tiện giao thông cần kiểm soát đã dừng đúng vị trí theo hướng dẫn, cán bộ Cảnh sát giao thông thực hiện nhiệm vụ đứng ở vị trí phù hợp, an toàn và thực hiện như sau: Thông báo cho người điều khiển phương tiện giao thông, những người trên phương tiện giao thông biết lý do kiểm soát; đề nghị người điều khiển phương tiện giao thông xuất trình các giấy tờ có liên quan... để kiểm soát."
Lời khuyên cho người tham gia giao thông
Để tránh những rắc rối pháp lý và các khoản phạt không đáng có, người dân nên hình thành thói quen kiểm tra đầy đủ các loại giấy tờ trước khi khởi hành. Đặc biệt, với sự ra đời của Thông tư 32/2023/TT-BCA, việc tích hợp giấy tờ vào ứng dụng VNeID là giải pháp thông minh và tiện lợi, giúp bạn luôn sẵn sàng xuất trình thông tin khi có yêu cầu từ lực lượng chức năng.
Trên đây là toàn bộ thông tin giải đáp về việc Cảnh sát giao thông được kiểm tra giấy tờ gì theo quy định mới nhất áp dụng từ tháng 09/2023. Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những kiến thức hữu ích để tham gia giao thông an toàn và đúng luật.