Trong cuộc sống, việc người thân đột ngột mất liên lạc không rõ lý do luôn là nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với bất kỳ gia đình nào. Giữa tâm lý hoảng loạn, nhiều người thường băn khoăn: "Phải đợi bao lâu mới được báo Công an?". Có luồng ý kiến cho rằng phải sau 24 giờ, thậm chí 48 giờ mới được trình báo. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, sự chậm trễ này có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc nếu vụ việc có dấu hiệu tội phạm.
Thực hư quy định "phải đợi 24 giờ" mới được báo tin mất tích?
Hiện nay, trong hệ thống pháp luật Việt Nam, cụ thể là Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành, không có bất kỳ điều khoản nào quy định người dân phải đợi sau 24 giờ mới được báo tin người thân mất tích.
Thông tin "phải đợi 24 giờ" thực chất là một sự hiểu lầm phổ biến. Trong thực tế, các cơ quan chức năng thường cần một khoảng thời gian nhất định để xác minh sơ bộ xem người đó có thực sự mất tích hay chỉ là đi chơi, tắt máy điện thoại tạm thời. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc pháp luật cấm bạn trình báo ngay lập tức.
Khi nào cần báo ngay cho cơ quan Công an?
Việc trình báo sớm hay muộn phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể của sự việc. Nếu việc mất liên lạc đi kèm với các dấu hiệu bất thường như:
- Người thân bị đe dọa trước đó;
- Có dấu hiệu của việc bắt cóc, tống tiền;
- Hiện trường nơi người thân xuất hiện cuối cùng có dấu hiệu xô xát, vết máu;
- Người mất tích là trẻ em hoặc người không có khả năng tự vệ...
Trong những trường hợp này, bạn cần liên hệ ngay với cơ quan Công an gần nhất. Căn cứ tại Điều 144 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, cá nhân có quyền tố giác hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền. Việc báo tin kịp thời giúp cơ quan điều tra tận dụng "thời gian vàng" để truy vết và giải cứu nạn nhân.
Quy trình trình báo và trách nhiệm của cơ quan chức năng
Theo quy định tại Điều 145 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, mọi tố giác, tin báo về tội phạm đều phải được tiếp nhận đầy đủ và giải quyết kịp thời. Cơ quan chức năng không được phép từ chối tiếp nhận tin báo của người dân.
"Mọi tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải được tiếp nhận đầy đủ, giải quyết kịp thời. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận không được từ chối tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố."
Khi đi trình báo, bạn nên chuẩn bị sẵn các thông tin sau để hỗ trợ quá trình tìm kiếm:
- Ảnh chân dung mới nhất của người mất tích;
- Đặc điểm nhận dạng (chiều cao, nốt ruồi, vết sẹo, quần áo mặc khi rời nhà...);
- Số điện thoại, các tài khoản mạng xã hội và lịch sử liên lạc cuối cùng;
- Danh sách các mối quan hệ bạn bè, đồng nghiệp có thể liên quan.
Điều kiện để Tòa án tuyên bố một người mất tích theo Bộ luật Dân sự 2015
Khác với việc báo tin cho Công an để tìm kiếm người (mang tính chất hình sự/hành chính), việc yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất tích là một thủ tục dân sự nhằm giải quyết các quan hệ về tài sản, hôn nhân và gia đình. Quy định này được nêu rõ tại Điều 68 Bộ luật Dân sự 2015.
Để một người bị tuyên bố là mất tích, cần hội đủ các điều kiện sau:
- Thời gian biệt tích: Đã biệt tích 02 năm liền trở lên;
- Biện pháp tìm kiếm: Đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết;
- Chủ thể yêu cầu: Phải có đơn yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan gửi đến Tòa án.
Thời hạn 02 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó. Nếu không xác định được ngày thì tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo; nếu không xác định được tháng thì tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo.
Hậu quả pháp lý khi một người bị tuyên bố mất tích
Khi quyết định của Tòa án tuyên bố một người mất tích có hiệu lực pháp luật, các hệ quả sau sẽ phát sinh:
- Về tài sản: Người đang quản lý tài sản của người vắng mặt tại nơi cư trú tiếp tục quản lý tài sản đó. Tòa án có thể quyết định giao tài sản cho người khác quản lý nếu thấy cần thiết.
- Về hôn nhân: Nếu vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích xin ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn theo quy định.
Lời khuyên từ chuyên gia: Đừng vì những lời truyền tai không căn cứ mà trì hoãn việc tìm kiếm người thân. Nếu nhận thấy sự mất tích có dấu hiệu nguy hiểm, hãy liên hệ ngay với cơ quan Công an cấp xã, phường hoặc quận, huyện nơi gần nhất để được hỗ trợ. Sự chủ động của bạn chính là cơ hội lớn nhất để đưa người thân trở về an toàn.