Tính đến tháng 03/2021, Luật Chứng khoán 2019 đã chính thức đi vào cuộc sống được hơn hai tháng, mang theo những thay đổi quan trọng trong việc siết chặt các điều kiện thành lập và hoạt động của các định chế tài chính trung gian. Việc thành lập một công ty chứng khoán không chỉ đơn thuần là câu chuyện về vốn, mà còn là sự hội tụ của các tiêu chuẩn khắt khe về con người và hạ tầng kỹ thuật.
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ trong năm 2021 (ảnh minh họa)
1. Hạ tầng kỹ thuật: Nền tảng cho sự vận hành an toàn
Theo quy định tại Điều 74 Luật Chứng khoán 2019, một doanh nghiệp muốn bước chân vào lĩnh vực này trước hết phải đảm bảo về trụ sở và cơ sở vật chất:
- Trụ sở làm việc: Phải có quyền sử dụng hợp pháp trụ sở, đảm bảo không gian cho các hoạt động nghiệp vụ đặc thù.
- Hệ thống công nghệ: Đây là yếu tố sống còn. Doanh nghiệp phải trang bị hệ thống công nghệ thông tin phù hợp với quy trình nghiệp vụ, có khả năng kết nối thông suốt với Sở giao dịch chứng khoán và Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam.
2. Vốn pháp định: Rào cản tài chính phân tầng theo nghiệp vụ
Một trong những điểm đáng lưu ý nhất là mức vốn pháp định. Tùy vào tham vọng và phạm vi hoạt động, doanh nghiệp phải đảm bảo mức vốn thực góp không thấp hơn các ngưỡng sau:
- Môi giới chứng khoán: 25 tỷ đồng.
- Tự doanh chứng khoán: 100 tỷ đồng.
- Bảo lãnh phát hành chứng khoán: 165 tỷ đồng.
- Tư vấn đầu tư chứng khoán: 10 tỷ đồng.
Nếu doanh nghiệp muốn thực hiện đồng thời nhiều nghiệp vụ, mức vốn pháp định sẽ là tổng cộng của các nghiệp vụ đó. Đây là quy định nhằm đảm bảo năng lực tài chính và khả năng chịu đựng rủi ro của các công ty chứng khoán trong bối cảnh thị trường biến động.
Các chuyên gia tài chính thảo luận về phương án tăng vốn và mở rộng nghiệp vụ năm 2021 (ảnh minh họa)
3. Nhân sự: Chuyên môn hóa đến từng vị trí
Bộ máy quản lý và nhân sự chuyên môn là linh hồn của công ty chứng khoán. Pháp luật yêu cầu:
- Tổng giám đốc (Giám đốc): Phải có ít nhất 02 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng hoặc bảo hiểm. Đặc biệt, phải sở hữu chứng chỉ hành nghề phân tích tài chính hoặc quản lý quỹ.
- Đội ngũ chuyên môn: Mỗi nghiệp vụ kinh doanh phải có ít nhất 03 nhân viên có chứng chỉ hành nghề chứng khoán phù hợp. Ngoài ra, bắt buộc phải có ít nhất 01 nhân viên kiểm soát tuân thủ để đảm bảo mọi hoạt động đều nằm trong khuôn khổ pháp luật.
4. Cơ cấu cổ đông: Ưu tiên các tổ chức tài chính uy tín
Nhằm nâng cao tính bền vững, Điều 75 Luật Chứng khoán 2019 quy định cơ cấu cổ đông sáng lập phải có tối thiểu 02 tổ chức. Tổng tỷ lệ vốn góp của các tổ chức phải đạt tối thiểu 65% vốn điều lệ. Trong đó, các định chế tài chính lớn như ngân hàng thương mại hoặc doanh nghiệp bảo hiểm phải nắm giữ ít nhất 30%.
5. Phạm vi hoạt động và nghĩa vụ tuân thủ
Sau khi được cấp phép, công ty chứng khoán hoạt động dựa trên các nghiệp vụ đã đăng ký theo quy định tại Điều 72 Luật Chứng khoán 2019. Trong suốt quá trình vận hành, doanh nghiệp phải duy trì các điều kiện về an toàn tài chính và tuân thủ chế độ báo cáo nghiêm ngặt theo Điều 85 Luật Chứng khoán 2019.
Khoản 1 Điều 85 Luật Chứng khoán 2019 quy định: "Công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán phải duy trì các điều kiện cấp Giấy phép thành lập và hoạt động kinh doanh chứng khoán quy định tại Điều 74 và Điều 75 của Luật này."
Việc hiểu rõ và tuân thủ các quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp thuận lợi trong việc xin cấp phép mà còn là nền tảng để phát triển bền vững trên thị trường tài chính đầy tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức của Việt Nam.