Chỉ còn ít ngày nữa, Luật Thi hành án hình sự 2019 sẽ chính thức đi vào cuộc sống (có hiệu lực từ ngày 01/01/2020). Một trong những điểm mới đáng chú ý và mang tính nhân văn sâu sắc nhất chính là việc mở rộng hình thức tiếp nhận quà và tiền cho phạm nhân đang chấp hành án phạt tù.
Quy định mới về việc nhận quà, tiền qua đường bưu chính
Thay vì phải trực tiếp đến tận trại giam, trại tạm giam để thăm gặp và gửi quà như trước đây, từ năm 2020, thân nhân của phạm nhân có thể thực hiện việc này thông qua hệ thống bưu chính. Đây là một nỗ lực lớn của Nhà nước trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho gia đình phạm nhân, đặc biệt là những gia đình ở xa, có hoàn cảnh khó khăn không thể đi lại thường xuyên.
Cụ thể, tại khoản 4 Điều 52 của Luật này quy định rõ:
4. Phạm nhân được nhận quà là tiền, đồ vật do thân nhân gửi qua đường bưu chính không quá 02 lần trong 01 tháng. Trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện có trách nhiệm tiếp nhận tiền, đồ vật mà thân nhân của phạm nhân gửi cho phạm nhân và bóc, mở, kiểm tra để phát hiện và xử lý đồ vật thuộc danh mục cấm theo quy định của pháp luật.
Như vậy, mỗi tháng phạm nhân sẽ có tối đa 02 lần được nhận sự tiếp tế từ gia đình qua bưu điện. Tuy nhiên, mọi bưu phẩm đều phải trải qua quy trình kiểm tra nghiêm ngặt để đảm bảo an ninh, an toàn trong cơ sở giam giữ.
Cách thức quản lý và sử dụng tiền của phạm nhân
Dù được nhận tiền từ người thân, nhưng để đảm bảo trật tự và tránh các tệ nạn trong trại giam, phạm nhân không được phép giữ tiền mặt trực tiếp. Theo khoản 3 Điều 52:
Đối với tiền, phạm nhân phải gửi trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện quản lý.
Số tiền này sẽ được đưa vào sổ lưu ký. Phạm nhân chỉ được sử dụng số tiền này để mua lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm phục vụ đời sống sinh hoạt tại căng tin của nơi chấp hành án theo quy định.
Chế độ thăm gặp thân nhân vẫn được duy trì
Bên cạnh việc bổ sung hình thức gửi quà qua bưu điện, các quy định về thăm gặp trực tiếp vẫn được giữ vững nhằm đảm bảo sợi dây liên lạc giữa phạm nhân và gia đình, góp phần quan trọng vào quá trình giáo dục, cải tạo. Theo khoản 1 Điều 52:
- Phạm nhân được gặp thân nhân 01 lần/tháng, mỗi lần không quá 01 giờ.
- Trường hợp đặc biệt (xếp loại tốt, lập công...) có thể được kéo dài thời gian gặp đến 03 giờ hoặc gặp vợ/chồng tại phòng riêng không quá 24 giờ.
- Nếu vi phạm nội quy, chế độ thăm gặp sẽ bị hạn chế xuống còn 02 tháng/lần.
Việc cho phép gửi tiền qua bưu điện từ ngày 01/01/2020 không chỉ là một quy định pháp lý đơn thuần, mà còn thể hiện tinh thần nhân đạo, khuyến khích phạm nhân an tâm cải tạo để sớm trở về với gia đình và xã hội.