Trong những ngày qua, khi thông tin về dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus Corona (nCoV) lan rộng, nhu cầu sử dụng khẩu trang y tế của người dân tăng đột biến. Lợi dụng tâm lý lo lắng này, không ít cơ sở kinh doanh đã tự ý đẩy giá bán lên gấp nhiều lần so với ngày thường. Tuy nhiên, hành vi "đục nước béo cò" này đang nằm trong tầm ngắm của các cơ quan chức năng với những chế tài xử phạt nghiêm khắc.
Người dân xếp hàng mua khẩu trang tại các hiệu thuốc trong bối cảnh dịch Corona bắt đầu bùng phát (ảnh minh họa)
Khẩu trang y tế có thuộc danh mục Nhà nước định giá?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 11 Luật Giá 2012, các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh được quyền tự định giá hàng hóa, dịch vụ do mình cung cấp, trừ những mặt hàng thuộc Danh mục do Nhà nước định giá.
Đối chiếu với Điều 19 Luật Giá 2012 và các văn bản hướng dẫn, mặt hàng khẩu trang y tế hiện nay không thuộc danh mục hàng hóa do Nhà nước định giá. Điều này có nghĩa là các hiệu thuốc, cửa hàng vật tư y tế được quyền tự quyết định giá bán dựa trên chi phí sản xuất và cung cầu thị trường.
Tuy nhiên, quyền tự định giá không đồng nghĩa với việc muốn bán bao nhiêu cũng được. Pháp luật quy định rất rõ về nghĩa vụ niêm yết giá và bán đúng giá niêm yết để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Nghĩa vụ niêm yết giá: Không thể lờ đi vì dịch bệnh
Dù được tự định giá, nhưng theo điểm b khoản 5 Điều 12 Luật Giá 2012, các đơn vị kinh doanh có nghĩa vụ phải niêm yết giá công khai và tuyệt đối không được bán cao hơn mức giá đã niêm yết.
Việc niêm yết giá phải được thực hiện bằng các hình thức thích hợp, rõ ràng như in, dán, ghi giá trên bảng, trên giấy hoặc trực tiếp trên bao bì hàng hóa tại nơi giao dịch. Mục đích là để khách hàng và cơ quan quản lý dễ dàng quan sát, nhận biết.
Việc niêm yết giá công khai trên bao bì khẩu trang là bắt buộc đối với mọi cơ sở kinh doanh (ảnh minh họa)
Mức xử phạt đối với hành vi "hét giá" và không niêm yết giá
Tại thời điểm hiện nay (tháng 01/2020), các hành vi vi phạm về giá sẽ bị xử lý nghiêm theo Nghị định 109/2013/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 49/2016/NĐ-CP). Cụ thể:
- Hành vi không niêm yết giá: Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng. Nếu vi phạm nhiều lần hoặc tái phạm, mức phạt tăng lên từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
- Hành vi bán cao hơn giá niêm yết: Đối với hàng hóa do tổ chức, cá nhân tự định giá (như khẩu trang), mức phạt tiền dao động từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng theo quy định tại khoản 3 Điều 12 Nghị định 109/2013/NĐ-CP.
"Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi bán cao hơn giá niêm yết hàng hóa, dịch vụ do tổ chức, cá nhân định giá không thuộc Danh mục bình ổn giá, hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục hạn chế kinh doanh hoặc kinh doanh có điều kiện."
Ngoài ra, nếu cơ sở kinh doanh có hành vi găm hàng, tạo ra sự khan hiếm giả tạo để đẩy giá, họ còn có thể bị xử phạt theo các quy định về chống đầu cơ, găm hàng tại Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại.
Cảnh báo về khẩu trang giả, kém chất lượng
Bên cạnh vấn đề giá cả, người dân cũng cần hết sức cảnh giác với các loại khẩu trang y tế giả, không rõ nguồn gốc xuất xứ đang trôi nổi trên thị trường. Hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là khẩu trang y tế sẽ bị xử lý cực kỳ nghiêm khắc theo Nghị định 185/2013/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 124/2015/NĐ-CP).
Trong bối cảnh dịch bệnh Corona đang diễn biến phức tạp, việc chung tay bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tuân thủ pháp luật về giá là trách nhiệm của mỗi cá nhân và doanh nghiệp. Người dân khi phát hiện các cơ sở có hành vi "chặt chém" giá khẩu trang nên phản ánh ngay tới đường dây nóng của Tổng cục Quản lý thị trường để cơ quan chức năng kịp thời xử lý.