Sự ra đời của Nghị định 99/2019/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 15/02/2020) đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận, nhất là giới sinh viên ngành Y khoa và Kỹ thuật. Một trong những nội dung gây tranh luận gay gắt nhất chính là quy định về các loại văn bằng trình độ tương đương trong hệ thống giáo dục đại học.
Lễ tốt nghiệp và trao bằng cho sinh viên các ngành đặc thù (ảnh minh họa)
Danh mục 8 loại văn bằng trình độ tương đương đặc thù
Căn cứ theo quy định tại Điều 15 Nghị định 99/2019/NĐ-CP, hệ thống văn bằng giáo dục đại học Việt Nam hiện nay bao gồm 03 cấp độ chính: Bằng cử nhân (bậc 6), Bằng thạc sĩ (bậc 7) và Bằng tiến sĩ (bậc 8).
Tuy nhiên, đối với các ngành đào tạo chuyên sâu đặc thù, Chính phủ đã công nhận 08 loại văn bằng có trình độ tương đương, bao gồm:
- Bằng bác sĩ y khoa;
- Bằng bác sĩ nha khoa;
- Bằng bác sĩ y học cổ truyền;
- Bằng dược sĩ;
- Bằng bác sĩ thú y;
- Bằng kỹ sư;
- Bằng kiến trúc sư;
- Và một số văn bằng khác theo quy định riêng của Chính phủ.
Trích dẫn Điều 15 Nghị định 99/2019/NĐ-CP: "Văn bằng đối với một số ngành đào tạo chuyên sâu đặc thù thuộc hệ thống giáo dục đại học bao gồm bằng bác sĩ y khoa, bác sĩ nha khoa, bác sĩ y học cổ truyền, bằng dược sĩ, bằng bác sĩ thú y, bằng kỹ sư, bằng kiến trúc sư và một số văn bằng khác theo quy định riêng của Chính phủ, được cấp cho người tốt nghiệp các chương trình đào tạo quy định tại Điều 14 Nghị định này."
Bằng bác sĩ, kỹ sư có thực sự tương đương bằng Thạc sĩ?
Điểm mấu chốt khiến nhiều người lầm tưởng bác sĩ, kỹ sư không cần học thạc sĩ nằm ở quy định về khối lượng học tập. Theo điểm b khoản 4 Điều 15 Nghị định 99/2019/NĐ-CP, các loại văn bằng chuyên sâu đặc thù này được xếp vào trình độ bậc 7 theo Khung trình độ quốc gia Việt Nam - cùng bậc với trình độ thạc sĩ.
Các chuyên gia y tế đang nghiên cứu hồ sơ chuyên môn (ảnh minh họa)
Tuy nhiên, việc xếp loại này không đồng nghĩa với việc mọi bằng kỹ sư hay bác sĩ đều mặc nhiên là thạc sĩ. Theo phân tích từ các chuyên gia giáo dục tại thời điểm đầu năm 2020, có hai rào cản lớn:
Thứ nhất: Khối lượng tín chỉ. Theo Khung trình độ quốc gia, chương trình bậc 7 yêu cầu tối thiểu 150 tín chỉ. Thực tế hiện nay, nhiều chương trình kỹ sư chỉ đào tạo từ 120 - 130 tín chỉ. Những trường hợp này sẽ không được coi là tương đương trình độ thạc sĩ.
Thứ hai: Các tiêu chuẩn khắt khe khác. Tại khoản 2 Điều 14 Nghị định 99/2019/NĐ-CP, việc xác định trình độ tương đương còn phải căn cứ vào: Điều kiện đầu vào, chuẩn giảng viên, chuẩn đầu ra và các quy định về kiểm định chất lượng.
Lời khuyên cho người học trong bối cảnh mới
Việc công nhận văn bằng tương đương bậc 7 là một bước tiến lớn nhằm minh bạch hóa năng lực của các ngành đặc thù, giúp người tốt nghiệp thuận lợi hơn trong việc thi tuyển công chức, xếp lương hoặc học tiếp lên tiến sĩ (bậc 8) mà không nhất thiết phải qua bằng thạc sĩ nếu đáp ứng đủ điều kiện.
Tuy nhiên, người học cần lưu ý rằng mỗi cơ sở đào tạo sẽ có lộ trình điều chỉnh chương trình khác nhau để đáp ứng chuẩn bậc 7. Dự kiến trong năm 2020, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ ban hành các thông tư hướng dẫn chi tiết để cụ thể hóa việc chuyển đổi và công nhận này. Do đó, các bác sĩ và kỹ sư vẫn cần theo dõi sát các quy định chuyên ngành trước khi quyết định dừng việc học lên thạc sĩ.