Việt Nam đang khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn cho dòng vốn FDI toàn cầu. Tuy nhiên, với sự ra đời của các quy định mới trong giai đoạn 2024 - 2026, hành lang pháp lý về đầu tư đã có những chuyển dịch quan trọng. Việc nắm vững các quy định tại Luật Đầu tư 2020 và các văn bản hướng dẫn không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn là chìa khóa để tận dụng tối đa các ưu đãi đặc biệt.
1. Danh mục ngành nghề tiếp cận thị trường: 'Mở' nhưng phải 'Đúng'
Một trong những điểm cốt lõi mà nhà đầu tư nước ngoài cần lưu ý chính là danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường. Theo quy định tại Nghị định 31/2021/NĐ-CP, Việt Nam áp dụng cơ chế 'chọn bỏ', nghĩa là nhà đầu tư nước ngoài được hưởng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ các ngành nghề nằm trong danh mục hạn chế.
- Ngành nghề chưa được tiếp cận thị trường: Bao gồm các lĩnh vực nhạy cảm về an ninh quốc gia, văn hóa hoặc độc quyền nhà nước.
- Ngành nghề tiếp cận thị trường có điều kiện: Yêu cầu về tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động và năng lực của nhà đầu tư.
Đặc biệt, với sự cập nhật của Luật sửa đổi Luật Đầu tư 2024, một số thủ tục về điều chỉnh dự án đã được đơn giản hóa đáng kể, giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp FDI.
Việc ký kết và thực hiện dự án đầu tư cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về điều kiện tiếp cận thị trường (ảnh minh họa)
2. Thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư: Quy trình 2024 có gì mới?
Giai đoạn 2024 - 2026 chứng kiến sự phân cấp mạnh mẽ trong việc thẩm định dự án. Tùy thuộc vào quy mô và tính chất, thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư sẽ thuộc về Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Nhà đầu tư cần đặc biệt chú ý đến các dự án có sử dụng đất hoặc các dự án tại khu kinh tế, khu công nghiệp.
Theo Điều 33 Luật Đầu tư 2020, hồ sơ dự án đầu tư phải bao gồm bản đề xuất dự án chi tiết, đánh giá tác động kinh tế - xã hội và các cam kết về bảo vệ môi trường. Việc thiếu sót bất kỳ tài liệu nào cũng có thể dẫn đến việc kéo dài thời gian thẩm định, gây ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.
3. Ưu đãi đầu tư đặc biệt: Đòn bẩy cho các dự án công nghệ cao
Chính phủ Việt Nam đang tập trung thu hút các dự án thuộc lĩnh vực công nghệ cao, chip bán dẫn và năng lượng tái tạo. Các dự án này không chỉ được hưởng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi mà còn được miễn, giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước theo quy định tại Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Để được hưởng các ưu đãi này, dự án phải đáp ứng các tiêu chí khắt khe về quy mô vốn (thường từ 3.000 tỷ đồng trở lên) hoặc có đóng góp quan trọng vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhà đầu tư nên tham khảo kỹ Điều 20 Nghị định 31/2021/NĐ-CP để xác định mức ưu đãi cụ thể cho dự án của mình.
4. Lời khuyên pháp lý cho nhà đầu tư nước ngoài
Trong bối cảnh pháp luật Việt Nam đang có những bước hoàn thiện nhanh chóng, các chuyên gia pháp lý khuyến nghị nhà đầu tư:
- Thực hiện thẩm định pháp lý (Due Diligence) kỹ lưỡng: Trước khi quyết định rót vốn, cần kiểm tra tình trạng pháp lý của đối tác trong nước và quỹ đất dự kiến thực hiện dự án.
- Cập nhật thường xuyên các văn bản mới: Đặc biệt là các thông tư hướng dẫn của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về biểu mẫu và chế độ báo cáo.
- Chú trọng yếu tố môi trường và lao động: Đây là hai lĩnh vực đang được thanh tra, kiểm tra gắt gao trong thời gian tới.
Việc hiểu rõ và vận dụng đúng hệ thống pháp luật không chỉ giúp nhà đầu tư an tâm kinh doanh mà còn góp phần xây dựng một môi trường đầu tư minh bạch, bền vững tại Việt Nam.