Trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 đang có những diễn biến hết sức phức tạp và khó lường trên phạm vi toàn cầu cũng như tại Việt Nam, việc đảm bảo an toàn sức khỏe cho cộng đồng và đội ngũ cán bộ tư pháp trở thành ưu tiên hàng đầu. Ngày 10/03/2020, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã chính thức ban hành Chỉ thị 02/2020/CT-CA về việc tăng cường công tác phòng, chống dịch bệnh trong toàn hệ thống Tòa án.
Tạm dừng tiếp nhận đơn khởi kiện và tiếp dân trực tiếp tại trụ sở
Một trong những nội dung quan trọng nhất của Chỉ thị 02/2020/CT-CA là việc thay đổi phương thức làm việc để hạn chế tối đa việc tụ tập đông người. Cụ thể, theo quy định tại khoản 2.1 Điều 2 của Chỉ thị này, từ nay đến hết tháng 3 năm 2020, các Tòa án sẽ tạm dừng việc nhận đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, tài liệu và chứng cứ trực tiếp tại trụ sở.
Thay vào đó, người dân và các tổ chức được hướng dẫn thực hiện quyền và nghĩa vụ tố tụng của mình thông qua các kênh gián tiếp:
- Gửi hồ sơ, tài liệu qua dịch vụ bưu chính.
- Gửi trực tuyến bằng hình thức điện tử thông qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án.
Bên cạnh đó, việc cấp tống đạt, thông báo văn bản tố tụng cũng được chuyển sang phương thức điện tử hoặc bưu chính để đảm bảo quy trình tố tụng không bị gián đoạn nhưng vẫn an toàn trước dịch bệnh.
Tạm hoãn các phiên tòa và phiên họp giải quyết vụ án
Nhằm thực hiện nghiêm túc việc giãn cách xã hội, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao yêu cầu tạm dừng mở các phiên tòa, phiên họp giải quyết đối với các vụ án đang trong thời hạn giải quyết. Đây là biện pháp cần thiết để tránh việc tập trung đông người trong không gian kín của phòng xét xử.
Tuy nhiên, pháp luật cũng dự phòng các tình huống đặc biệt. Đối với những vụ án đã hết thời hạn giải quyết và bắt buộc phải mở phiên tòa, Tòa án vẫn sẽ tiến hành nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp phòng dịch. Trong các trường hợp này, Tòa án chỉ triệu tập những người tham gia tố tụng thực sự cần thiết và khuyến khích xét xử trực tuyến nếu đủ điều kiện kỹ thuật.
Trong thời gian tạm dừng xét xử, các Thẩm phán không "nghỉ ngơi" mà được yêu cầu tập trung tối đa vào việc nghiên cứu hồ sơ, chuẩn bị kỹ lưỡng các phương án giải quyết để ngay sau khi dịch bệnh được kiểm soát, lịch xét xử sẽ được bố trí liên tục nhằm bù đắp khoảng thời gian bị gián đoạn.
Kiểm soát y tế nghiêm ngặt và ứng dụng công nghệ trong làm việc
Đối với những trường hợp bắt buộc phải đến làm việc tại Tòa án, quy trình kiểm soát y tế được siết chặt hơn bao giờ hết. Người dân phải thực hiện đo thân nhiệt, đeo khẩu trang và rửa tay sát khuẩn ngay tại cổng bảo vệ. Tòa án cũng bố trí các phòng tiếp khách riêng biệt, được khử khuẩn hàng ngày để đảm bảo môi trường làm việc an toàn.
Chánh án cũng yêu cầu các đơn vị tăng cường sử dụng các phương tiện điện tử như điện thoại, email, Zalo, Viber để trao đổi công việc, hạn chế tối đa việc họp hành tập trung đông người. Các đoàn công tác nước ngoài cũng bị tạm dừng hoàn toàn trong giai đoạn này.
"Xác định công tác phòng, chống dịch bệnh là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện quyết liệt trong đơn vị." — Trích Điều 1 Chỉ thị 02/2020/CT-CA
Việc ban hành Chỉ thị này cho thấy sự chủ động và quyết liệt của hệ thống Tòa án nhân dân trong việc chung tay cùng cả nước đẩy lùi dịch bệnh COVID-19, đồng thời vẫn đảm bảo duy trì các hoạt động tư pháp thiết yếu trong khuôn khổ an toàn cho phép.